De schaapjes op het droge houden

HAREN

Nico Buitenkamp is commercieel herder en zijn kudde graast in Haren in het Hendrik de Vriesplantsoen en rondom liggend natuurterrein bij het kerkhof Harenerhof.  Nico vertelt over deze pilot van ‘levende grasmaaiers’ in het dorp en waarom hij commercieel herder is geworden.

Nico zijn opa was veeboer en hier is zijn liefde voor dieren begonnen. Een jaar of 11 geleden begon hij met zijn eerste bordercollie Bor aan schapendrijf trials deel te nemen. Tijdens deze wedstrijden kwam hij veel herders tegen. Buitenkamp: “Ik werd op een gegeven moment gevraagd of ik een keer ‘het echte werk’ met mijn hond wilde proberen. Zo ben ik als herder begonnen op natuurgebied de Strubben nabij Anloo gedurende 9 jaar, en heb veel geleerd over schapen en vegetatie. Het blad van bijvoorbeeld de  rhododendron is giftig.  Ook de buxus en taxus mogen de schapen niet eten. Voor ik dus het gebied ga inrasteren kijk ik altijd goed naar de vegetatie. Om de giftige struiken en planten komt een net.” Bij de afgerasterde gebieden hangen bordjes met een nummer wat je kan bellen bij calamiteiten. Je kan Nico altijd bellen, 24 uur per dag. “Het herdersvak wordt tegenwoordig enorm geromantiseerd, maar het is keihard werken,  12 uur per dag en ook op zondag naar de kudde”, vertelt Buitenkamp. Schaapbegrazing Vanuit de gemeente Tynaarlo kwam op een gegeven moment de vraag aan Nico om een begrazingsplan te maken voor de brink in Yde. Dat was een groot succes. Een volledige kudde telt zo’n 200 schapen, van begin mei tot half november grazen zij in de gemeente Tynaarlo. Daarna gaan zij naar landgoed De Braak/Vennebroek waar zij van half november tot begin mei grazen voor Natuurmonumenten die het gebied beheert. Daarna volgenden meer gebieden voor herder Nico en zijn kudde. Buitenkamp: “Toen heb ik de overstap van traditioneel herder naar commercieel herder gemaakt. Voorheen werden deze gebieden gemaaid met een grasmaaier. Ik sluit met de gemeentes graas contracten af. Een groot voordeel van schaapbegrazing is dat de wortelstammen van bomen door de schapen niet beschadigd worden en dat de grasmat zonder schade wordt begraast. Ook heeft  een kudde in het dorp een educatieve en toeristische waarde. Qua vegetatie verandert het ook in het park. Het krijgt een meer landelijke uitstraling, je vindt er dus geen siergazon. Ook krijg je andere bloemen, de schapen nemen de zaden mee in hun vacht en mest. De mest van de voetpaden wordt trouwens weer keurig opgeruimd door de gemeente als de kudde verplaatst wordt. Productie halen Vorig jaar is Nico in gesprek gegaan met de afdeling Groenbeheer van de gemeente Haren over hoe het graas beheer in de gemeente  Tynaarlo werkt. Haren had al van schaapbegrazing gehoord . Er werd besloten om te starten  met een pilot in het Hendrik de Vries plantsoen en nabij  het Harenerhof. Buitenkamp: “De samenwerking met de gemeente Haren is heel goed, zij bieden alle medewerking. De paden worden na het begrazen direct geveegd en de randjes bij de afrastering waar de schapen niet bij kunnen worden  gemaaid als de kudde wordt verplaatst. Het park is voor iedereen toegankelijk en wordt weer netjes opgeleverd.  Vier keer in het seizoen moet het park begraasd worden.” De schapen zijn woensdag 3 augustus verplaatst naar een stuk groen achter de appartementen aan de Nesciolaan. De gebieden moeten kort de winter in gaan, zodat er een mooie grasmat in het voorjaar tevoorschijn komt.  Mijn schapen moeten hun productie halen. Ze zijn ingehuurd om de gebieden kort te houden. De planning is doorgesproken met de gemeente en in het begrazingsplan vastgelegd”, legt Buitenkamp uit. Rond half november vindt de evaluatie van deze pilot met de gemeente Haren plaats. Buitenkamp: “Ik kan me voorstellen dat het best wel wennen is een kudde schapen in het dorp te hebben. Bepaalde gebieden in het plantsoen zijn tijdelijk niet toegankelijk voor wandelaars en honden. De afrastering staat onder een lage stroomspanning, zodat de schapen niet ontsnappen en er geen loslopende honden bij kunnen, maar je kan er wel omheen. Je hebt met levende have te maken en daar moeten de mensen even aan wennen, ook het verplaatsen over de weg van de schapen. Dat trekt trouwens veel bekijks. Ik wordt dan regelmatig met mijn hond Thor en Don en de kudde op de foto gezet. De kudde in Haren De kudde bestaat momenteel uit 25 Drentse heideschapen (kleiner, zowel de rammen als ooien hebben hoorntjes) en 25 Schoonebeker schapen (groter en hoornloos). De kudde in Haren heeft een leid schaap (Lientje als naam). Voor de rest is er in de kudde een rangorde . Het zijn allemaal vrouwtjes, behalve een heel mooi gecastreerd mannetje (gekrulde horens) die mocht blijven. Een kudde van mannetjes heeft ook een rangorde. Als er een nieuwe ram bijkomt wordt er eerst gevochten. In oktober vindt trouwens de dekking plaats. Dan worden 2 rammen gedurende 8 weken  bij de ooien gezet. Daarna staan de rammen apart. De ooien leven gemiddeld 8 jaar in een kudde, daarna worden ze verkocht voor het vlees. De kudde vernieuwt zich elk jaar weer. Nico fokt het liefst met Schoonebeker schapen omdat deze meer vegetatie eten en minder kieskeurig zijn. Als deze pilot in Haren slaagt komt er uiteindelijk een kudde van zo’n 200 schapen, waarbij het duurzame, educatieve en toeristische aspect op de voorgrond staat. Kirsten van der Weide

Auteur

kvanderweide