Hotspot Noordlaarderbos

HAREN

In de rubriek De Ontmoeting deze week het interview met Ingrid Schenk, schrijfster van de onlangs uitgebrachte Kroniek van het Noordlaarderbos - De woelige achtertuin van de stad Groningen. Over het ontstaan, de geschiedenis en de ontwikkeling van het grootste bos van Groningen en zijn omgeving.

Ingrid Schenk (1946) woont sinds 1990 vlakbij het Noordlaarderbos. Sinds 2006 is zij gepensioneerd. In haar werkzame leven was zij communicatie-adviseur. Vanuit haar interesse voor cultuurhistorie ging zij in 2010 deelnemen aan het onderzoek naar de geschiedenis van het Noordlaarderbos en omgeving. Zij was een van de vrijwilligers van het eerste uur en bijna vanaf het begin coördinator. Is dit je eerste boek? Mijn functie bracht met zich mee dat ik veel heb geschreven, maar dit is mijn eerste boek. Hoe is het boek tot stand gekomen, hoe ben je op dit idee gekomen? Het doel van het onderzoeksproject was de geschiedenis van het Noordlaarderbos en omgeving boven water te krijgen. De initiatiefnemers ervan waren boswachter ecologie Jacob de Bruin van Natuurmonumenten en provinciaal archeoloog van Groningen Henny Groenendijk. Zij noemden het een burgerparticipatieproject. Met elkaar probeerden we grip op de materie te krijgen. Dit deden we vanuit drie invalshoeken, namelijk door bodemonderzoek, speuren in archieven/boeken en praten met mensen die nog van vroeger weten. Onze motivatie was de geschiedenis boven water te krijgen en die tot leven te wekken. Stukje voor stukje kwamen we achter de geschiedenis. Al die puzzelstukjes bij elkaar maakte het steeds meer een geheel. Het was een ware zoektocht. En we raakten steeds meer bevlogen en betrokken. Op een gegeven moment hadden we zoveel informatie verzameld dat we vonden dat er een boek over moest komen. Dit heeft Ingrid Schenk met medewerking van Pim Timmer in 2012 opgepakt. Pim Timmer weet veel van de geschiedenis van Noordlaren en kent veel mensen. De zoektocht duurde vijf jaar. Hoe was het om aan Kroniek van het Noordlaarderbos te werken? In het begin was het teleurstellend. De geschiedenis gaf zich niet gemakkelijk prijs. Dat was de reden dat veel onderzoekers ermee ophielden. Na verloop van tijd vormde zich een hecht onderzoeksteam van zo’n tien mensen. De onderzoekdraad kregen we vooral te pakken toen we onze weg hadden gevonden in kadastrale gegevens met kaarten en andere bronnen. Vanaf dat moment kwam de informatie wel los. In geuren en kleuren vertelden geïnterviewden hun verhalen over hoe zij het beleefd hadden. Wij konden steeds meer verbanden leggen. Vanaf dat moment werd de zoektocht boeiend en kwamen we er niet meer van los. Bijzonder was dat antwoorden op vragen vaak uit een onverwachtse hoek kwamen. Maar een puzzel bleef het. Pas later ontdekten we waardoor informatie zo moeilijk te vinden was. Dat kwam omdat er steeds nieuwe eigenaren waren gekomen die na verloop van tijd weer waren wegtrokken of kinderloos waren. Daardoor vervagen verhalen en verdwijnt wat zij voor het gebied betekend hebben. Ook de ligging speelt een rol. Het hoort niet bij Drenthe, maar ook niet echt bij Groningen. Eigenlijk was het een vergeten gebied: een blanco bladzijde in het landschapsarchief. Kan je beschrijven wat dit boek voor jou betekent? Trots dat het ons is gelukt er een zo’n mooi en toegankelijk kijk- en leesboek van te maken. Ook zijn we er trots op dat de uitgever Koninklijke van Gorcum het wilde uitgeven en de vormgever Klaas van Slooten het wilde maken. Van de initiatiefnemers (Henny Groenendijk, bijzonder hoogleraar Archeologie en maatschappij, en Jacob de Bruin, boswachter ecologie van Natuurmonumenten) en andere lezers hebben we veel complimenteren over het boek gekregen. Wat betekent dit boek voor Noordlaren? Het Noordlaarderbos en omgeving is in trek bij Noordlaarders, maar ook bij bewoners van omliggende dorpen als Glimmen, Onnen, Haren, Midlaren, Zuidlaren, Eelde-Paterswolde en de stad Groningen. Natuurliefhebbers, wandelaars en andere recreanten kennen het maar al te goed. Het boek is een must voor mensen die geïnteresseerd zijn in deze omgeving. Het gaat over de ontstaansgeschiedenis, de geschiedenis en de ontwikkelingen er van. Zij kunnen lezen over ijstijden die het gebied hebben gevormd, middeleeuwse karrenroutes die dwars door het Noordlaarderbos en Vijftig Bunder lopen, legers op weg naar de stad Groningen die door het gebied trokken of er bivakkeerden, het privatiseren van markegronden, ontginningen, bewoners, de dorp Noordlaren, het bouwen van buitenhuizen door rijke Groningers, het graven van een Duitse verdedigingslinie, de bevrijding, luchthaven Midlaren, natuurontwikkeling, enz.  Het staat vol gebeurtenissen en verhalen. Het boek is een uniek boek dat voor een breed publiek is geschreven. Hoe ging de boekpresentatie op zondag 27 november 2016? Ik vond het zo bijzonder om  heel veel mensen die aan het boek hebben meegewerkt, bij elkaar te zien. Dat was voor mij hartverwarmend. Het eerste boek is uitgereikt aan twee mensen. Beiden waren voor ons de pijlers (vaders) van het project; beiden waren even belangrijk. Het zijn: Henny Groenendijk, bijzonder hoogleraar Archeologie en maatschappij, die in Noordlaren woont, en Jacob de Bruin, boswachter ecologie Natuurmonumenten. Iedereen was vol lof over het boek. Eigenlijk is het een wonder dat het Noordlaarderbos er nog is. Dat hebben we te danken aan mevrouw W.M. Lohman-Geertsema. Zonder haar was het gebied misschien wel helemaal verdwenen. In 1932 schonk zij het noordelijke deel van het bos aan Natuurmonumenten. Haar stuk bos van 47 ha is het begin geweest van verdere natuurontwikkeling. Uiteindelijk is het gebied uitgedijd tot een robuust natuurgebied van 330 ha. Ookal is het boek nu klaar, Ingrid Schenk is alweer plannen aan het maken om wandelkaarten van het gebied, in samenwerking met Geopark De Hondsrug, te ontwikkelen. Het Noordlaarderbos is een hotspot! Kroniek van het Noordlaarderbos - De woelige achtertuin van de stad Groningen is onder andere te koop bij Boomker, Bruna, op en de webwinkel van Van Gorcum en op Bol.com. Kirsten van der Weide    

Auteur

kvanderweide