100 jaar ‘Kunstweg’ Haren-Paterswolde

HAREN

100 jaar ‘Kunstweg’ Haren-Paterswolde, deel 1, is geschreven door Henk Werners uit Haren.  Deel 2 leest u volgende week.

Oriëntatie en navraag bij (oudere) aanwonenden van en bij de Meerweg gingen vooraf aan de samenstelling van dit artikel over de 100-jaar geleden aangelegde Kunstweg tussen Haren en Paterswolde. Aleer die weg er was verplaatste men zich over de dijk of over een naastgelegen slecht begaanbare weg, in de volksmond ook wel Achterdijk genoemd. Anderen verplaatsten zich er met een boot door de naastgelegen Schipsloot. In de vijftiger jaren van de 19e eeuw waren er reeds gemeentelijke plannen om een Kunstweg aan te leggen, maar dat is toen uiteindelijk op niets uitgelopen. NV Kunstweg Maatschappij Echter, in 1916 kwam er verandering toen er een NV Kunstweg Maatschappij werd opgericht door de heren J.E. Scholten, E. de Grave en de gemeente Haren. Dat aardappelmeelfabrikant Jan Evert Scholten daar bij betrokken was kwam ongetwijfeld doordat hij reeds in 1908 de Paalkoepel bij het meer had neergezet. Er kwam een nieuwe weg tot stand die geplaveid werd met asfalt en de naam werd Kunstweg. Wellicht omdat asfalt in die tijd nog niet algemeen werd toegepast en aldus als kunst werdgezien. De naam veranderde in 1923, toen bij raadsbesluit de naam Meerweg werd ingevoerd, ook wel eens 3eMeerweg genoemd omdat er tussen de brug en de Rijksstraatweg reeds twee delen Meerweg benoemdwaren. Het eerste gedeelte vanaf het dorp tot de Westerse Drift heeft trouwens tweemaal een naamsverandering ondergaan. In eerste instantie heette het Koffiediksteeg en later, na aanleg van het Harener vaartje en het haventerrein in 1862, werd dit deel tot Havenstraat benoemd. Weer later, namelijk in 1925 werd alles Meerweg. Overvaart en Meerwegbrug Nadat het Noord Willemskanaal in 1860 gereed was gekomen was de toegangsweg over en langs de dijk tussen Paterswolde, maar ook vanaf de Hoornsedijk, met het dorp Haren verbroken. Daar moest een oplossing voor komen want het was immers de enige verbindingsroute naar Haren. Het tracé van die route liep zo ongeveer over het midden van het huidige 2e P + R terrein, langs de toenmalige boerderij van Ottens en eindigde op de rug van de Hondsrug (nu Rijksstraatweg), aan de noordkant van de huidige Renaultgarage, waar nu nog een pad ligt. Om het kanaal te kunnen oversteken kwam er een zogenaamde overvaart tot stand met een praam. Die overvaart bevond zich ca 150 meter noordelijker dan daar waar later een draaibrug is neergelegd en waar nu sinds 1958/ ’59 de huidige Meerwegbrug ligt. Bij de Overvaart woonde het gezin van Nijdam (later in dat huis Staal en ook Van der Veen), maar die is later, met nog twee andere, afgebroken omdat het Noord Willemskanaal ter plaatse werd verlegd. Het gezin Nijdam verhuisde vervolgens naar de latere brug, aanvankelijk aan de westkant, waar nu het brugwachtershuisje staat, maar de Duitsers braken dit in de oorlog af. Aldus is er later aan de overzijde, daar waar nu de familie Setz woont, een nieuw brugwachtershuis voor de Nijdam’s gerealiseerd. Tolboom Nijdam was brugwachter maar ook bekend als roggebroodbakker en hij had er ook een snoepwinkeltje bij. Tevens waren de scheepsjagers er graag geziene gasten voor het nuttigen van één of meer glaasjes geestrijk vocht. Van 1930 tot eind 1948 was er een tolboom voor de brug zodat men er bij het oversteken tol moest betalen, o.a. 2 cent als voetganger en 5 cent met de fiets. Kwajongens, maar mogelijk ook wel eens anderen, probeerden die tol wel eens te ontlopen door de klompen uit te trekken en op kouse-voeten de brug over te steken, maar daar had Nijdam wat op gevonden. Door het aanbrengen van een paar losse planken in het brugdek die door een draad verbonden waren met een verklikker thuis, werden ze kansloos verraden. Van een oudere inwoonster vernam ik al eens dat ze als kind naar het meer gingen om er te zwemmen bij het zogenaamde dubbeltjeseiland. Om tolgeld te besparen lieten ze de fiets bij Nijdam staan zodat ze centen overhielden om daar op de terugweg bijvoorbeeld zuurstengels voor te kopen. In de krant van woensdag 4 januari 2017 leest u deel 2.  Henk Werners  

Auteur

kvanderweide