Aan de Kunstweg

HAREN

Na de publicaties over de Twee Provinciën en het Familiehotel volgt nu het eerste deel van het artikel over de geschiedenis van de andere horeca, alsmede de watersport aan de Meerweg, de vroegere Kunstweg, door de gastschrijver Henk Werners. Hierbij wordt opgemerkt dat de Kunstweg niet op natuurlijke wijze is ontstaan.

Zuid West Hoek Vertrekkende vanaf Paterswolde zijn we op de Meerweg al ras bij de ingang naar de jachthaven de Zuid West Hoek alsmede naar het paviljoen met uitkijktoren van de Twee Provinciën. De zuidwesthoek was in de jaren zeventig in een hoedanigheid van vergane glorie. Land en water kwamen in die tijd in handen van Bouwonderneming Noord Nederland b.v. te Groningen. Deze eigenaar beoogde een planontwikkeling die gericht was op appartementen. Echter, dit paste niet in het Hoofdplan van het Meerschap en als gevolg nam het Meerschap Paterswolde de hele zuidwesthoek in 1978 over voor bijna drie miljoen gulden. En ook de oude jachthaven van Visser werd aangekocht, waardoor het Meerschap een groot deel van dit gebied in eigendom kreeg. Het betekende dat een verandering of wel vernieuwing in 1983 gestart kon worden. De aanleg van een jachthaven met eerst 300 ligplaatsen kwam tot stand, later aangevuld tot 500. Parkeerterreinen, de jachthaven, de passantenhaven, maar ook de dichtbij gelegen botenhuizen staan thans nog op grond van het Meerschap. De opstal van de jachthaven is in erfpacht en gebruik bij Jachthaven de Zuidwesthoek B.V.  En aldus ook de werf,de bootverhuur, een winkel en alle andere  bijbehorende service. Twee Provinciën De positieve uitwerking van één en ander had ook een zelfde weerslag op het paviljoen met het restaurant De Twee Provinciën, dat sinds medio jaren zeventig werd voortgezet door Ger Kremer. Na ca 30- jaar nam vastgoed- en horeca ondernemer Eddy Maas het in 2007 van hem over en die exploiteert het sindsdien met  Marcel de Vries als bedrijfsleider. De uitkijktoren alsmede de ondergrond van het paviljoen behoort toe aan het Meerschap. Het beeldbepalende, in 1936 door Mulstege op poten gezette geheel, staat er  na 80-jaar nog pontificaal bij. En zowel binnen als op de terrassen is het goed toeven met zicht op het meer. VWDTP Bij het voortzetten van onze verkennende tocht valt het oog op de botenonderkomens van voorheen Visser en Helder die er in goed onderhouden staat bijstaan. Het kan ons ook niet ontgaan dat er bij de plek van de oude vervallen woningen op een groot bord reclame wordt gemaakt voor de bouw van enkele villa’s. Uit de media konden we vernemen dat er voor de realisatie vertraging is ontstaan.                                             Als we verder gaan staan we als snel stil bij het markante clubhuis van de Vereniging Watersport De Twee Provinciën (VWDTP), ook wel betiteld als Buitensociëteit. Dit clubhuis daterend  uit 1917 kwam tot stand door de rol die aardappel industrieel Jan Evert Scholten hierbij vervulde. Aandelen van 100 gulden per stuk werden daartoe uitgegeven en architect Jan Kuiler maakte een ontwerp. Het Paterswoldsemeer had aantrekkingskracht ook en vooral van watersporters en niet in het minst van bekende Groninger families zoals naast de Scholtens ook bijvoorbeeld de Niemeyers. De kleinzoon van Theodorus van de tabak, koffie en de  thee, Hendrik Niemeyer werd er een bekend zeiler en die richtte zich o.a. ook op de Olympische spelen. Hij was het ook die in 1911 het initiatief nam tot oprichting van de zeil vereniging De Twee Provinciën. Het was inmiddels 1973 dat deze vereniging fuseerde met de voornoemde watersport vereniging tot de nieuwe Vereniging Watersport De Twee Provinciën. Het mag bijkans uniek genoemd worden dat de, door de tijd heen, soms 1000 leden de beschikking hebben over zo’n majestueus clubhuis c.q. buitensociëteit. Aan de Groninger weldoener Scholten hebben ze aan het meer nog steeds veel te danken. En naast de naam van Scholten zijn die van Niemeyer, Helder en Visser eveneens onlosmakelijk verbonden met het meer en de daar bijhorende zeil- en watersport! De Paalkoepel Op korte afstand van VWDTP opende J.E. Scholten in 1908 het theehuis De Paalkoepel ,dat gebouwd is op 25-palen. Naarmate de tijd voortschreed ontving Scholtens er steeds meer bezoekers die hij niet slechts bediende met een kopje thee maar hij schonk ook graag een glaasje van de wijnen die hij zelf in voorraad had. Tot einde de jaren zestig bleef De Paalkoepel eigendom van nazaten in de personen van het echtpaar Oving- Scholten. Zij zorgden voor verfraaïing door het aanbrengen van in Jugendstil geëtste vensters in de toegangsdeuren bij de trap. Die bijzondere pracht kan ook n u nog niemand ontgaan bij het betreden van dit verhoogde etablissement. Echter er is in de periode, zo tussen ‘70 en ’80, een tijd geweest dat dit letterlijk op poten staande zogenaamde theehuis duchtig in verval raakte. Dat heeft er toe geleid dat Het Meerschap in 1983 de Stichting De Paalkoepel in het leven riep. In overleg en met steun van de overheid, enkele stichtingen en particulieren lukte het om deze opvallende locatie in meer dan oude glorie te herstellen. Daartoe werd de koepel er afgetild, en de fundering werd vervangen door een kelder waarin toiletten en een keuken zijn ondergebracht. Na het aanbrengen van een nieuwe kap kon het ,,Scholten-erfstuk “ op 16 juni  1984 de deuren weer openen voor het publiek en wel met de naam  Café-restaurant De Paalkoepel. In 1996 is het restaurant door de huidige eigenaren Gerlof uitgebreid zodat men er, in aanwezigheid van een balustrade, een breder publiek voor allerlei doeleinden kan ontvangen en onthalen. Wordt vervolgd. Henk Werners

Auteur

kvanderweide