Hoornsedijk, deel II

HAREN

In twee delen neemt Henk Werners uit Haren u mee naar de Hoornsedijk. Twee weken geleden las u in deel I over het ontstaan van de naam 'Hoornsedijk', de weg en de bewoning, de boeren en burgers aan de dijk, sluis en bruggetje en de Helper molen. De Helper bemaalt namelijk niet echt de polder. Deze week deel II van de Hoornsedijk.

Padvinderij op Loksland Twee bochten verderop de Hoornsedijk komen we bij nr. 13, de inmiddels gerenoveerde en tot rijksmonument beschermde vervenersboerderij van voorheen Hendrik van der Veen. En aan de overzijde van de weg treffen we het pad met de naam Rollematen aan. Dit pad geeft toegang tot het zogenaamde Loksland omdat daar vroeger aan de vaart kantonnier Jans Lok gewoond heeft. Nu vinden we daar een viertal scoutinggroepen van de padvinderij, namelijk de meisjes van Look Wide, de zeeverkennersgroep Bestevaer, de groep Tecumseh en De Trekvogels. Deze landerijen waren vroeger, voordat de A28 in 1968 gereed kwam, eigendom van en in gebruik bij boeren die aan de Rijksstraatweg woonden, zoals Vrieling en Wichers. Na aanleg van het Noord Willemskanaal werd er een brug, een zogenaamd hoogholtje aangelegd, zodat toen hun landerijen nog te bereiken waren, maar niet meer toen de autoweg er kwam. Vanaf die brug kon men via een pad langs het veebedrijf van Wichers de Rijksstraatweg bereiken. Vervolg der route over de dijk Onze tocht over de dijk vervolgende komen we bij de oorspronkelijke woningen, zei het nu aangepast, van Hans Nijdam, Ep Hut, Eisses en Kuno Kruizinga. En zuidelijk pal daarnaast staat aan het Loeksenpad de oude behuizing van Sies Nijdam op nr. 17, later opgevolgd door zoon Marchienes. Bijzonder is dat op nr. 18, waar nu nog drie oorspronkelijke kleinere woningen staan, één daarvan rond 1836 als schooltje dienst heeft gedaan. In tijden van hoge waterstand, waardoor andere scholen nauwelijks of niet bereikbaar waren, werd hier les gegeven. In de Iets verder komen we bij nr. 21, de toenmalige boerderij van Hendrik Koops, die door hooibroei verbrandde en nieuw opgebouwd werd. Tussen de laatst genoemde en de huidige T-splitsing in de Hoornsedijk treffen we nu geen bebouwing aan, en dat heeft een bijzondere reden. Ter plaatse is namelijk midden jaren zestig het kanaal verlegd en verbreed ‘van 23 naar 32 meter’ waardoor drie behuizingen moesten worden afgebroken. Het betrof in chronologische volgorde de boerderij van Jan Blom, de dubbele woning met de naam Overvaart en het huis van (klein) Hendrik van der Veen. Boer Blom stond trouwens bekend vanwege het feit dat hij inwoners toegang verschafte om achter zijn boerderij te gaan zwemmen tegen betaling van 10 cent, hetgeen in de volksmond leidde tot de naam het dubbeltjesland bij Blom. Overvaart en brug De Overvaart had een toepasselijke naam vanwege het feit dat, toen er nog geen brug over het Noord Willemskanaal lag, men aldaar met een boot of praam het kanaal over kon steken. Maar ter hoogte van de oude Overvaart was trouwens ook een draai/loopbruggetje, waarvoor twee centen betaald moesten worden als men er overging en dat werd door Bertus Nijdam geïnd, die als bijverdienste ook roggebrood bakte. Toen er bij de Meerweg een draaibrug over het kanaal kwam werd er aan de westzijde ook een brugwachtershuisje gebouwd waar Nijdam toen als brugwachter ging fungeren, en waar hij toen eveneens tol moest heffen. Echter, in de oorlog lieten de Duitsers de brugwachterswoning verdwijnen. Na de oorlog werd er aan de overzijde, dus de Harense kant, een nieuw brugwachters onderkomen gebouwd zodat de Nijdam´s, later ook zoon Reinder, daar de functie verder uit mochten oefenen, ook als broodbakker en tevens min of meer als caféhouder. Verschillende families hebben later nog in de dubbele woning van de Overvaart gewoond, zoals Staal, Van der Veen en Kamminga. Maar, als we ons verder verdiepen in dit halfsteense bijzondere pand dan vermelden stambomen reeds bewoning en geboorte in 1705 n.l. Jan Jans Bazuin; 1746 Nieszijn Roeloffs Abeen en 1779 Harm Bartelds Basuin. Na het aanbrengen van de eerste Meerweg (draai) -brug werd de overvaart overbodig en toen het kanaal ter plaatse werd verlegd en verbreed moesten de drie bovenvermelde panden het veld ruimen. Ter exacte aanduiding: Bij handhaving zouden ze midden in het kanaal gestaan hebben. Krommedijkje Waar de dijk naar rechts afbuigt komen we op het, in de volksmond genoemde, Krommedijkje, maar wel van oorsprong het verlengde van de Hoornsedijk. De Nieuwe Hoornse Dijk, van de T-splitsing tot de brug, is later aangelegd. Aan het ,, Krommedijkje “ in de bocht woont en boert de familie Woldring. Daarnaast bevindt zich een pad dat leidt naar een aantal vrijetijdswoningen aan het meer bij ’t Olveen, tegenover het eilandje met de naam Heemstede. Naast Woldring zat kweker Bos, dan volgt de boerderij van Jan Staal en daar weer naast o.a. groenteboer Appie Groenhuis en dan eindigt de bebouwing met het boerenbedrijf en de huidige woning van Albert Lok. Daar voorbij zijn we aanbeland bij de Meerweg alwaar in het verleden de huisnummering doorliep naar panden aan de Paterswolderdijk, gelegen tussen de Schipsloot en de vroegere Kunstweg.

Auteur

kvanderweide