Vork vol archeologie

HAREN

Drassige grond en de hooggelegen Hondsrug vlakbij, de Vork leek geen voor de hand liggende plek voor vroegere bewoning. Het blijkt echter van steentijd tot en met de middeleeuwen bewoond te zijn geweest.

Opgravingen Als voorbereiding op de bouw van het opstelterrein in de Vork, het gebied tussen de spoorlijnen ten noorden van Haren, werd in 2015 verplicht archeologisch onderzoek gedaan. Tot ieders verbazing werd er een grote hoeveelheid resten van bewoning gevonden uit alle periodes tussen de steentijd en de middeleeuwen. De opgravingen, die uitgevoerd worden door MUG Ingenieursbureau, zijn nog steeds in volle gang. Bewoning Vroeger was dit het stroomgebied van de Hunze en was de laaggelegen grond nog drassiger. Het overstroomde regelmatig en door de bewegingen van het water ontstonden er hoogteverschillen van soms wel een meter. De hoger gelegen stukken waren blijkbaar wel geschikt voor bewoning. Ondanks de overstromingen waren het misschien zelfs aantrekkelijke plekken om te wonen omdat er vlees, vis en voedselrijke grond in overvloed was. Vondsten Er zijn sporen van jagers-verzamelaars gevonden van zo’n 8.000 jaar geleden. Ze leefden hooguit enkele weken op dezelfde plek en hebben vuurstenen werktuigen achtergelaten, zoals pijlpunten. Daarnaast is er een nederzetting gevonden uit de tijd van de eerste boerengemeenschappen (circa 4000 tot 2000 v. Chr.). Sporen van de boerderijen zijn hier niet gevonden maar wel ploegsporen en ‘werkplaatsjes’, plekken waar vuursteen werd bewerkt. Uit weer een andere periode, de Romeinse tijd, zijn de resten van twee boerderijen gevonden. Ook zijn er veel sporen van ‘spiekertjes’ gevonden, opslagplaatsen op paaltjes om de inhoud tegen water en insecten te beschermen. Boerderij Onder het nieuwe opstelterrein zijn sporen van een boerderij uit de ijzertijd gevonden. De sporen bestaan uit verkleuringen in de grond. Donkere plekken waar de palen in de grond hebben gezeten en een donkere kring van de greppel om de boerderij heen. Ook kon gereconstrueerd worden waar de ingang zich bevond. In een van de paalkuilen lag een pot, waarschijnlijk een offer dat werd ingegraven bij de bouw van de boerderij. Van deze boerderij wordt een reconstructie gemaakt in het archeologische park dat medio 2018 klaar zal zijn. Klooster Jesse Na de Romeinse tijd is het gebied zo’n 500 jaar te nat geweest voor bewoning. Rond 700 na Chr. zijn er sloten aangelegd en werd dit deel van het Hunzedal weer geschikt voor veeteelt. De landerijen kwamen in bezit van klooster Jesse. Omdat het gebied nog steeds erg drassig was, bleef het in gebruik als grasland en werd er niet diep geploegd. Daardoor konden al deze archeologische intact blijven. Helaas wordt er nu wel een gedeelte verstoord om een nabootsing van een meander van de Hunze te graven. Hierin kan het overtollige water worden afgevoerd naar de brede sloot aan de Noorderzanddijk. In dit gedeelte wordt nu nog archeologisch onderzoek gedaan. De rest blijft goed beschermd in de grond liggen voor toekomstige generaties. Helga Kouwenhoven

Auteur

kvanderweide