Van Helpman naar Haren, deel VI

HAREN

In meerdere delen neemt gastschrijver Henk Werners uit Haren u mee ‘Van Helpman naar Haren’. Deze week deel VI.

De Laankamp

Hoeve De Laankamp is als villa boerderij in 1926 gebouwd met een zogenaamde Amerikaanse hoofdschuur. De bouw vond plaats in opdracht van Mw. A. van Hemmen- Brink. Drie opeenvolgende generaties Van Hemmen t.w. Hendrik, Albert (Ab) en thans Henk bouwden daar vervolgens een boeren- c.q. melkveehouderijbestand op. Door de beeldbepalende ligging alsmede de cultuur- en architectuur-historische waarde staat de boerderij inmiddels op de rijksmonumentenlijst. Aleer de Laankamp gebouwd werd stond er, verder naar voren, reeds een andere doch kleinere boerderij die tot de afbraak in gebruik was bij de familie Koops, de overgrootvader en de grootouders van Albert van de Westerse Drift. Beiden ook met de voornaam Albert terwijl de grootouders daarvoor woonden in het tuinhuis van Huize Hemmen, aangezien ze fungeerden als tuinlieden van Jonkheer Ouintus.

Beschermd dorpsgezicht

Het gebied tussen de Esserweg/Vestdijklaan en de Potgieterlaan is in 2008 van rijkswege aangewezen als ,, Beschermd dorpsgezicht ”. Deze gezichtsbescherming houdt in dat in het gemeentelijk bestemmingsplan de stedenbouwkundige – en cultuurhistorische waarden beschermd worden. Dat betreft hier dus de bebouwing aan de Rijksstraatweg alsmede de achterliggende tuinen en de gebieden Dilgt en Hemmen.

Jorissenlaantje en Jorissenvaart

De landerijen, behorende bij de Laankamp en aangrenzend, liggende in het vroegere dingspil Hemmen behoorden weleer toe aan grootgrondbezitter Warmolts. Zo ook de boswal c.q. thans de rij zeven dikke bomen naast en achter de bewoning aan de noordkant van de Potgieterlaan. In westelijke richting voorbij de perceelsafscheidingen met knotwilgen is destijds de zogenaamde Jorissenvaart aangelegd. Daarvan is een deel nog in tact naast de rij populieren dicht bij het in wording zijnde/komende Nesciopark. De naam Jorissenvaart is ontsproten aan het feit dat Lodewijk Theodorus Jorissen, die van 1852 tot 1893 burgemeester van Haren was, aldaargewoond heeft en er o.a. een hardzeepfabriek exploiteerde. De vaart, die in verbinding stond met het Hoornschediep, is reeds in 1838 gegraven mede ten behoeve van een cichoreifabriek en een fabriek voor azijn, -mout-wijn en brandewijn uit aardappelen.

Boerderij Blom

Er vlakbij, ca 500 meter van de Rijksstraatweg, stond de boerderij van 1900 waar Abel Blom veeboer was. Praktisch op dezelfde plek bouwde voornoemde Jodocus Warmolts in het verre verleden de ,,Warmoltshof”, als belener van de noordelijk ernaast gelegen ,,Hof te Hemmen”

In 1970 kwam de boerderij van Blom in handen van Max van der Dong. Hij verbouwde het drastisch, bracht er nutsvoorzieningen in aan en woonde er ruim 15-jaar. Hij verkochte het aan de gemeente, die er de bedoeling mee had om de omringende percelen onder te brengen in het Nesciopark. Echter, de latere rijksaanwijzing tot Beschermd Dorpsgezicht heeft daar een stokje voor gestoken. Daardoor bleef afbraak van het pand uit, waardoor de anti kraakbeweging onder aanvoering van Jort Hoekstra er intrek kon nemen. Vervolgens is het pand opnieuw in particuliere handen gekomen en heeft het onlangs een ware metamorfose ondergaan. De nieuwe eigenaars/bewoners hebben er op de bestaande fundering een splinternieuwe ruime schuurwoning neergezet. Het dichter bij de straat liggende woonhuis van Jorissen alsmede de bijbehorende boerenbehuizing Buitenzorg, waar de familie Kapma heeft geboerd, zijn verdwenen en gedeeltelijk in vlammen opgegaan. Op de hoek van het perceel staat nu, omzoomd met bomen, de royaal uitgevallen villa Vogelhorst.

Kattenhage

Met het zopas benoemen van de Potgieterlaan bevinden we ons bij de huidige zogenoemde Molenbuurt. Het streekje tussen de Potgieterlaan en het voornoemde Jorissenlaantje schijnt vroeger in de volksmond betiteld te zijn als ,, Kattenhage”. Aldaar bevond zich zuidelijk naast het genoemde laantje (met boswal) de rijwielzaak van Oostmeijer en daar weer naast de bakkerij van Hendrikus Helder. Het enige wat daaraan nog herinnert is de boom die daar destijds door mevrouw Engelina Helder- Heeres geplant is.

Pal aan de andere kant van de huidige Potgieterlaan stond aan de Rijksstraatweg destijds de boerderij van de familie Groenendal, afgebroken in 1967.

La Promenade

Ook beeldbepalend aan de noordkant van de dorpskom was jarenlang het pand Handy dat in de oorspronkelijke situatie daar in 1904 als hotel-pension La Promenade door eerste eigenaar Berend Hameka is ontworpen. Al spoedig daarna vond de overname plaats door Jan van Hemmen die echter twee jaar later door ontevreden klanten in z’n eigen etablissement werd doodgeslagen. Zijn echtgenote, mevrouw F. van Hemmen-Tonckens zette het nog tijdelijk voort maar verkocht het in 1910.

Van het vervolg is in ieder geval bekend dat de familie Eerelman er in de jaren ’20 kwam wonen en dat die in het Koetshuis begonnen met de druk en de uitgave van het weekblad dat aanvankelijk de naam had Harener Weekblad maar in 1937 werd omgedoopt tot Eerelmans Weekblad. In 1941 nam Harm Knoop de drukkerij over en enige jaren later herdoopte hij de krant weer met de naam Harener Weekblad. In 1945 vonden er ook de eerste kerkdiensten plaats van de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt terwijl Knoop het tijdens de bezetting ook aandurfde en presteerde om ,,Trouw” daar illegaal te drukken. Drukkerij Knoop verhuisde in 1951 naar de Hortuslaan.

Daarna kwam het pand in handen van H.J. Schoenmaker die er met zijn gezin ging wonen en er de handelsfirma ,,Handy” in onderbracht. Hij woonde er tot in de jaren ’80 waarbij het onderhoud reeds zichtbaar te wensen overliet, doch een zekere verpaupering trad daarna op bij een lange leegstand en het duurde tot 2005 aleer hij tot verkoop overging. Het was in 2007 dat de projectontwikkelaar plannen aankondigde om het pand te slopen en te vervangen door een appartementsgebouw. Echter, omdat de omgeving daar verre van blij mee was ontstonden er protesten waardoor het plan uiteindelijk niet uitgevoerd werd.

Na enkele financiële debacles kwam het historische pand in 2013 via openbare verkoop in handen van Spijkerman Vastgoedprojecten te Paterswolde en vervolgens bij de Vastgoedfamilie Roggen. Onder de nieuwe naam Villa Aaf heeft deze familie het markante en imporerende pand doen herrijzen in een glorieuze aanblik.

Hervormde Pastorie

Tegenover waar nu de Potgieterlaan uitmondt op de Rijksstraatweg stond vanaf het midden van de 19e eeuw de pastorie van de Nederlandsch Hervormde Kerk. De domineeswoning werd in 1936 uitgebouwd met o.a. een ruimere bovenetage en zodoende zijn er van dit pand onderscheiden foto’s te vinden. Meerdere predikantengezinnen hebben er in de loop der jaren gewoond, o.a. als laatste ds. A. Oskamp van 1931 tot 1936, daarvoor ds. A.O. Heslinga 1907-1931 en daar weer voor ds. Griethuizen,kwam hier in 1883 uit Steenwijk en vertrok in 1888 naar Goes.

De pastorie werd in 1936 afgebroken en het huizenblok met de nummers 98 t/m 98g kwam er voor in de plaats terwijl er een nieuwe pastorie verscheen aan de Emmalaan nummer 3.


Auteur

Redacteur