Van Helpman naar Haren - Langs en rond de Rijksstraatweg, deel VIII

HAREN

In meerdere delen neemt gastschrijver Henk Werners uit Haren u mee 'Van Helpman naar Haren'. Deze week deel VIII Van Helpman naar Haren - Langs en rond de Rijksstraatweg (voorbij de Vondellaan).

Hotel Horst

Met het oversteken van de huidige Vondellaan kunnen we de laatste jaren voor het versterken van de inwendige mens een keuze maken uit een grote diversiteit aan eetgelegenheden. Achterom kijkend staat ongetwijfeld hotel-restaurant ,,De Horst” ( op de hoek van de straat ) bij menigeen nog helder op het netvlies. Als laatste uitbaters herinneren we ons nog het Friese echtpaar Pieter en Jeltje van der Gaast. Daarvoor was het roemruchte pand o.a. in eigendom bij Chris Muthert, die er in zijn tijd aan de noordkant een terras bij aanlegde en het aantal bedden uitbreidde. Bovendien kocht hij er het appartement op Rijksstraatweg 117 bij als dependance, alwaar schrijver dezes met partner tegenwoordig veel woonplezier beleven. Veel langer dan Muthert was voor hem (vanaf 1929) de familie Horst eigenaar en uitbater van ,,Hotel Horst”. Echter dat oorspronkelijke roemruchte etablissement ging in 1940 in vlammen op. Op een veel kleinere oppervlakte werd in 1962 een nieuw hotel gebouwd en op de grond er naast aan de zuidkant verschenen later winkels. In 1965 onderging het hotel een gedaanteverwisseling doordat er een geheel nieuwe horecaonderneming met de naam ,, Hotel De Horst” voor in de plaats kwam. Voor een diepere historische terugblik, tot ver voor de brand, verwijs ik u gaarne naar het artikel van Eppo van Koldam in deze krant van 23 augustus j.l.

Molen de Hoop

Vertrouwd en beeldbepalend in het dorpshart is ontegenzeggelijk korenmolen ,,de Hoop”. In 1839 daar gebouwd door Pieter Jans Pieters en, als één van de weinige in Noord Nederland, uitgevoerd met een zogenaamde bovenkruier. Het is gebleken dat velen in Haren molen ,,De Hoop” een warm hart toedragen en daarmee feitelijk de stichter vereren c.q. erkentelijk zijn. Het is in ieder geval zo dat de molen en de kerktoren sinds jaar en dag een prominente plaats innemen in het dorpshart. Jaren later werd het molenbedrijf voortgezet door zijn zoon Jan Pieters en weer later kwam de molen onder de hoede van kleinzoon Arend Pieters. Die verkoopt het in 1905 door aan zijn achterneef Pieter de Lange en zo’n 20- jaar later nam Pieter Ekkelkamp het over, nadat hij het al enige jaren gehuurd had. Kleinzoon Bertus Pieters, werd de vaste molenaar en later ook mede eigenaar, terwijl Ekkelkamp’s dochter Rika samen met haar echtgenoot Jacob van Ham instapten om het bedrijf in de familie te houden. En zij breidden het uit met een dierenwinkel. Daardoor is Ekkelkamp met fourages en de molen, later met dierenwinkel, al een eeuw lang een bekende klank in Haren en voor menigeen welhaast een vanzelfsprekendheid. Dat er op gezette tijden onderhoud nodig is aan een molen spreekt voor zich, maar het is meestal geen sinecure om daartoe voldoende financiële middelen beschikbaar te hebben of te krijgen, maar met inspanning van o.a. de Provinciale Groninger Molencommissie, lukte het o.a. in 1971 om tot een restauratie over te gaan. Midden jaren ’80 werd zoon Cees van Ham de nieuwe eigenaar, maar de tand des tijd liet zich ook opnieuw gelden, de molen had een grote onderhoudsbeurt nodig. Aldus liet Cees in 1998 een bestek opstellen voor een noodzakelijke restauratie. Daaruit werd duidelijk dat er aan een drastische en zeer kostbare restauratie niet te ontkomen viel, wilde men het monumentale geheel kunnen handhaven. Maar dat had heel wat voeten in de aarde of beter gezegd veel wind in de molenwieken nodig om dat voor elkaar te krijgen, zo werd ervaren. Uiteindelijk deed de bekende leuze dat de aanhouder wint ook hier opgeld. Met veel inspanning en brede ondersteuning leidde het tot de oprichting van ,,Stichting Molen De Hoop Haren” ,waardoor Van Ham de molen in 2006 aan deze Stichting kon overdragen voor een symbolisch bedrag van € 1,00. Nadat drs. D.M. Bunskoeke de molens ,,Tussen Stad en d‘ Olde Lantschap” reeds in 1984 in de Historische reeks liet verschijnen, voegde Hein Bekenkamp daar onder 1a van de reeks een gedetailleerd en informatief exemplaar aan toe over de hectische overlevingsjaren van De Hoop in de periode 2004 -2010 . We kunnen tenslotte wel vaststellen dat niet alleen de molen, maar ook het ca 100- jarige bedrijf Ekkelkamp ( met molen, fourages en dierenwinkel), bij Haren hoort. Zoon Jacco van Ham runt het bedrijf thans en woont er samen. De huidige vrijwillige molenaars Jurjen Hoekstra en Henk Doornbos laten de ca 175-jarige molen o.a op zaterdagen draaien. Achter en rond de molen Het is u wellicht opgevallen dat er bij het toegangspad naar de molen aan de Rijksstraatweg meerdere brievenbussen staan, en dat gaat uiteraard gepaard met de huisnummers die daar bij behoren, vijf in getal. Te onderscheiden in de molen, de winkel, de huiskamerwoning en twee wooneenheden aan de achterzijde, die veelal verhuurd werden. In het verre verleden woonde daar een familie Timmer, waarvan de zoon meewerkte bij de molen, en in de andere woning zat toen de klompenmaker Wietzes. Voorts heeft er aan de eerdere toegangsweg ooit een padvinders-onderkomen gestaan. Volledigheidshalve zei opgemerkt dat de omgeving van de molen, maar ook van het hotel, er in vervlogen tijden totaal anders uit heeft gezien. Zo staan de winkelpanden tussen weleer Hotel De Horst en de Herberg op gronden die voor de brand bij hotel Horst behoorden. Een losstaand gebouw aan de zuidkant van het hotel deed dienst als paardenstalling voor passanten en is later ook gebruikt als onderkomen van de gemeentelijke brandweerwagen. Na herbouw van De Horst kwamen er aan de zuidkant winkelpanden, zoals ABN-AMRO en De Spar (nu Soolo) voorts daarnaast makelaar Zandt (nu Lieberom), maar ook Hubo, Zuidema met huishoudelijke artikelen en Sammy mode weleer. Bekenkamp maakt er in het boekje ,,Molen De Hoop Haren” o.a. gewag van dat oprichter Pieter Jans Pieters woonde en bedrijfsactiviteiten uitoefende aan de Hoofdweg. Hij had daar ten noorden van hotel De Horst bijvoorbeeld een boerderij, zo ongeveer daar waar zich nu de Vondellaan, de Vondelflat en de Hondsrugflat bevinden. Voorts schijnt hij nog een cichoreimolen geëxploiteerd te hebben in het kerspel Hemmen.

In Den Herberg

Aan de zuidkant van de oprit naar de molen bevind zich het hoge pand waar in vroegere jaren het kantoor van brandstoffenhandel Dikema & Camphuis gehuisvest was met achtereenvolgens de beheerders Van der Veen, Jan Eitens en Apotheker. Het was Chris Muthert ( ook bekend van De Horst) die er begin jaren ’70 een bruin café in onderbracht onder de naam ,, In Den Herberg”. Na verloop van tijd hadden ook de families Bruns en Strampel er nog een zekere betrokkenheid. In juli 2008 kwam de exploitatie in handen van Guido Waalkens, die ook reeds café De Klikspaan in de Rabenhauptstraat onder zijn hoede had, en hij doopte het etablissement ,, In Den Herberg” om tot Eetcafé Uniek. De gebeeldhouwde mijnwerkertjes links en rechts van de ingang verwijzen nog naar de tijd van de brandstoffen. Toegevoegde noot: ,,Het kan verkeren” aldus Bredero , dus toen ook al en die leuze blijft oneindig opgang doen. Zo ook als we in dit kader proberen uit te vogelen wie waar een onderkomen heeft gehad. Menigeen stelt mij dan ook de vraag hoe ik aan de informatie kom. Wel nu als volgt. Op menig website, gemeentelijke adreslijsten en in verschenen uitgaven, o.a. twee van Hein Bloemink over 'Verdwenen winkels en dorpsverhalen' is ter zake veel te vinden. Maar, bij mijn geschiedkundige hobbyistische activiteiten spelen vooral het bezoeken van oudere inwoners een aangename, informatieve en aanvullende rol.

Auteur

kvanderweide