Langs en rond de Rijksstraatweg (centrum), deel IX

HAREN

In meerdere delen neemt gastschrijver Henk Werners uit Haren u mee 'Van Helpman naar Haren'. Deze week deel IX Van Helpman naar Haren - Langs en rond de Rijksstraatweg (centrum).

Vanaf de Molenweg

De Molenweg is begin jaren ’20 aangelegd en het is begrijpelijk dat er aan de kop van de straat dicht bij het centrum winkels terecht kwamen, zoals aan de noordkant op nr. 2 aanvankelijk Blauw met herenmode en later Schudde met textiel eerst met de naam Margriet en later Princes.

'Laat ze niet hangen'

De heer Schudde bleek een meester te zijn in het bedenken van leuke reclameteksten, zo hingen er beha’s in de etalage waar hij de tekst bij plaatste: ,,Laat ze niet hangen“. De zaak van Schudde verhuisde later naar de Vondellaan, in de helft van het pand waar nu ,,Pizzeria Sa Capanna” te vinden is. In een deel daarvan eerder ook Sammy mode, Amazing en Uncle Sam Grill. Er naast in café ,,De Zaak” zaten eerder kledingwinkels zoals Marlo en Yvana met luxe damesmode van Iet Broere. We gaan via de huidige rotonde weer terug naar de Molenweg, alwaar we op nr. 2 de ,,Beautysalon” nu aantreffen. Op 2a zaten weleer het Hollands Kaashuis, de schoenenzaak Van Steenwijk en ook Ariëns bruidsmode, en op dit moment ,,Haarzorg Haren”. Vervolgens op 2b de slagerij, eerst van Werkman toen Helenius en daarna Leegstra. Aan de overzijde op nr. 5 konden we destijds poelier Uringa aantreffen en daarna de kapperszaak ,,Haren en Zo”, nu aan de overzijde en omgedoopt tot Haarzorg Haren. Het pand op nr. 5 staat reeds geruime tijd leeg. Daarnaast op nr. 7 was eerder de tweede winkel van Wolda met groenten en fruit, daarvoor nog groentezaak Kaper en nu ,,Klaas Dillema bloemsierkunst”. Een deur verder kunnen we de trap op naar de huisartsenpraktijken van Buwalda, Knol en Vries. De hoek om komen we bij het Haderaplein en het huidige Gemeentehuis.

'Zo hielp de lamme de blinde en omgekeerd'

Alvorens de Molenweg er lag stond er ooit aan de noordkant een boerderij van Holtkamp, dus daar waar je later en nog steeds geknipt en geschoren kunt worden. Exact op de plek van de Molenweg woonde de familie Viening die een gehandicapte zoon hadden, en daar is het volgende bijzondere verhaal over te vertellen. Namelijk als volgt: De zoon werd als één der eerste bewoners ondergebracht in huize Avondlicht aan de Dilgtweg en met hem kwam daar toen ook een blinde jonge man uit Paterswolde. Ieder voor zich konden ze niet veel uit het stro zetten maar door elkaar behulpzaam te zijn des te beter, en ja hoor: ,,Zo hielp de lamme de blinde en omgekeerd”.

De smederij van Fokko

De oudere generatie herinnert zich nog de smederij van Fokko de Noord op de andere hoek van de Molenweg en de Rijksstraatweg. Het is bekend dat het burgemeester Ketwich Verschuur een doorn in het oog was dat er bij de smederij vaak karren en wagens op het voetpad stonden. Na herhaalde gesprekken met de smid en prijsonderhandeling lukte het tenslotte om hem daar, door bedrijfs-beëindiging, weg te krijgen. Van één der dochters Noord hoorde ik ca. 10 jaar geleden dat haar vader verschillende klanten had die door armoede moeite hadden om voor de dienstverlening te betalen. De meesten kwamen rond de jaarwisseling om, zoveel als konden, te voldoen, maar het kwam ook voor dat iemand vlak voor zijn heengaan aanklopte voor genoegdoening. Alhoewel niet altijd alles glad gestreken kon worden, liet De Noord graag zijn erkentelijkheid blijken voor hun goede wil.

De 3 B’s

Aan de zuidkant van De Noord zat in de ene helft van een hoog dubbel huis groenteboer G. Takens en in de andere helft o.a. bakkersknecht G. Griever, maar ook een zekere E. de Jonge woonde er. Er naast, ongeveer waar nu ,,Mignon” zit, stond het bij oudere inwoners bekende-, maar ook op oude foto’s herkenbare, pand met de klok van bakker Brands. Die vertrok daar en ging in de stad verder in een samenwerkingsverband met de bakkers Bolt en Bus, beter bekend als de 3 B’s. In een huis naast Brands heeft mevrouw Postema gewoond met een kruidenierswinkeltje terwijl ze achter ook onderdak bood aan de werkplaats van schilder Wiersum. Nadat de panden van o.a. smederij De Noord en bakker Brands begin jaren ’70 waren afgebroken werd er nieuwbouw gepleegd, hoegenaamd gelijk aan de huidige situatie. Op de hoek naast de Molenweg vestigde zich stomerij Palthe en later makelaar Kamminga, nu ,,Unistee” en ,,Univé”(nog). Daarnaast verkeerden o.a. de bloemenzaak Anjer, De Hypotheker en nu ,,Multiphone Ripair. In het buurpand zit reeds vanaf 1974 ”Mignon” en daar naast ,,Miller & Canefield” en op de hoek met het Raadhuisplein ,,Fitinit”, daarvoor Berends met dameskleding.

Het witte pand op de bult

In deze krant van 26 juli j.l. is de historie van ,,Het witte huis op de bult” reeds beschreven door Eppo van Koldam. Voor de volledigheid van de vervolgserie ,,Langs en rond de Rijksstraatweg” sta ik er wel maar in kort bestek bij stil. Bij mijn maandelijkse presentaties verneem ik dat de oudere generatie nog goed weet dat, op plek van nu ,,Intermezzo”, eerder een opvallend wit pand stond alwaar het postkantoor en de politie onderdak hebben gevonden. Tot 1975 toen het werd afgebroken. Ook herinnert men zich nog dat er achter het gebouw veel fruitbomen stonden, waar wel eens een appeltje voor de dorst werd geplukt. Ook ons voorlaatste gemeentehuis, met de uitstraling van een vesting, stond daar later aan het plein.

Tegenover de Meerweg

In een eerder artikel memoreerde ik reeds dat er tegenover de Meerweg ooit een spiegel (op poten) heeft gestaan. Daaronder stond een bank waar veel gebruik van werd gemaakt, zo verneem ik nogal eens. Achter de bank en de spiegel werd vroeger het zogenoemde lange pad aangetroffen dat leidde o.a. naar de ,,Openbare Leeszaal” en naar de zogenoemde ,,Barak” aan de Hortuslaan, waar de jeugd zich vermaakte.

'De drank uit de pot'

Aan de zuidzijde naast het pad stond aan de straatweg de woning van bouwaannemer/makelaar Roelof Horst (bijgenaamd kop Horst). Daarachter, stonden langs het pad arbeiderswoninkjes waar o.a. mensen woonden die werk verrichten bij de cigorei en oliemolens, zoals die van de toenmalige moleneigenaar Pieter Jans Pieters. Een nazaat vertelde mij eens dat de mensen die daar woonden het niet al te breed hadden en daardoor nogal eens naar de drankfles grepen. Zo ook een weduwnaar, en zijn naaste familie was daar uiteraard niet blij mee. Toen de beste man op een gegeven moment kwam te overlijden traden de dochters na de begrafenis aan om de woning te ontruimen. Het viel hun op dat ze nergens in huis flessen met drank tegenkwamen, had vader in zijn laatste levensfase de drank afgezworen ? Daar kregen ze op de tweede dag van de ontruiming antwoord op toen de aap uit de mouw kwam of beter gezegd de drank uit de pot. Want vader bleek de drank verstopt te hebben in de theepot en de koffiepot. Hij was dus heengegaan als een stille drinker.

Tussen De Horst en de Meerweg

Na nieuwbouw kwam naast hotel (De) Horst het winkelpand van voorheen ,, De Spar” later de AMRO-bank en uiteindelijk kledingzaak ,,Sooloo”. De winkel er naast was voorheen het domein van achtereenvolgens Zuidema met huishoudelijke artikelen, later Hubo, vervolgens een kinderkleding-winkel nu ,,TOF”. Net voor de ingang naar de molen, heeft tijdelijk de ABN-AMRO gezeten, ook een winkel m en later makelaar Zand en nu beroepsgenoot ,,Lieberom”. Voorbij de toegang naar de molen staat het reeds eerder beschreven pand waarin vroeger de kolenhandel Dikema en Camphuis kantoor hielden, vervolgens daar ,,In den Herberg” en nu eetcafé ,,Uniek“. In het verleden stond aan de zuidkant ernaast o.a. een boerenbehuizing alwaar Gerrit en Mien Vels gewoond hebben. En op die plek troffen we later de winkel met rookwaren aan van achtereenvolgens Van der Werf en Piet Kiewiet en nu zit daar ,,Primera” (tot voor kort met Guus Ennes). Waar vroeger twee woonhuizen stonden kwam later de winkel die o.a. in gebruik geweest is bij Rocco Issen, Trico Smid, een Witgoedwinkel, Hubo, Printer Copy Shop, een Thuiszorgwinkel, Sammy mode en nu Bakker Bart. Volledigheidshalve zei opgemerkt dat door splitsing en samenvoeging van panden, maar ook door huisnummerwijzingen, het niet altijd eenvoudig is om de juiste plekken aan te duiden. In het pand naast Bakker Bart was ooit kapper Venema gevestigd maar ook een slijterij van G.Koning en weer later de konditorei van Timmermans en nu woonwinkel ,, At Home Concert Store”. Aanbeland bij het hoekpand herinneren we ons de winkel met o.a. tabaksartikelen en loterij- agentschap van Guus Ennes (daarvoor Blijham), nu ,,Grijs mode en meer”. Het lijkt de moeite waard om tevens te vermelden dat er op die plek ooit een boerderij stond alwaar in 1905 de familie Dolfin ging wonen, de ouders van Amel Dolfin de bekende kapper van weleer in Haren.

Auteur

kvanderweide