Van Helpman naar Haren, deel XIII

HAREN

In meerdere delen neemt gastschrijver Henk Werners uit Haren u mee 'Van Helpman naar Haren'. Deze week deel XIII Van Helpman naar Haren - Langs en rond de Rijksstraatweg (vervolg cemtrum).

Vanaf de Kerkstraat in zuidelijke richting

Op de hoek van de straat is in de loop der jaren veel veranderd. In de behuizing die er vroeger stond verkocht Nathans er stoffen en kleding terwijl hij met zijn goed ook bij de mensen aan huis kwam, ook in de buitendorpen. Echter, daar kwam door de oorlog wegens deportatie voorgoed een einde aan. Voor Nathans zat Drenth er in met kledingstoffen en later (in 1911) begon Reinder Homan daar zijn zakelijke bezigheden met kleding. De volgende was Van Schoot met een kledingwinkel, en daarna Disco Hof met een Music Store. Thans kan men er ijsco’s kopen bij "Italini". In het aangrenzende pand bij het inhammetje met mooie tegeltjes zat ooit de bank Mees & Hope vervolgens ook de Bank NV Mesdag en Zonen en ook Jos Ebens vestigde zich daarna eens als makelaar.

Stolpersteine

Vier zogenaamde Stolpersteine (struikelsteentjes) voor het pand op de hoek van de straat (in het trottoir) herinneren ons aan het weggevoerde en omgekomen gezin Nathans. Naast of bij het inhammetje zat in het verdere verleden de kruidenierswinkel van Arends. En na nieuwbouw de opeenvolgende apothekers Van der Meer, Van der Neut, tot voor kort Medique en thans "Benu". Er naast bevindt zich thans de herenkledingzaak "Flashman", daarvoor zat daar Tine Klugkist met damesmode en nog eerder de schoenenzaak Diderich en daarvoor veehandelaar Nienhuis.

Van autobussen naar banket

Vervolgens komen we op de plek waar Doornbos ooit een garage had en in 1911 begon met een autobusbedrijf. Het bedrijf verhuurt in de huidige tijd aan de Protonstraat in Groningen luxe touringcars met een capaciteit tussen 8 en 88 personen. Na vertrek van Doornbos had "Rodenburg" aldaar sinds 1939 een patisserie, op een later tijdstip werd het de gelijknamige banketbakkerszaak van Bram Rodenburg, inmiddels aangevuld met een koffiecorner. Vorig jaar nam de reeds 15-jaar meewerkende Daniëlle Heerema de zaak over met handhaving van de gevestigde naam. Naast het pand van Rodenburg vinden we reeds sinds 1961 de cafetaria met het café-restaurant van "ASTORIA" , het eerste horecadomein van de familie Bruns. Als vorige uitbater met dezelfde bedrijfsnaam herinneren we ons nog Kasper van der Veen, die daarna naar De Faun in de stad is gegaan.

Politiepet aan de kapstok

Maar oudere inwoners weten nog goed dat in het pand op deze plek vroeger ( 1930-1961) de winkel was van de dames Duin en Niehof. Zij hadden er een winkel in fournituren en kinderspeelgoed en toen ze verhuisden naar de Jachtlaan, hadden ze ter afschrikking van onverlaten een politiepet aan de kapstok in de hal hangen. Bijna aangekomen bij het poortje naar de parkeerplaats "De Oldehof", in 1990 geopend door burgemeester Weide, treffen we thans de kledingzaak met de naam "De Heeren van Veelen" aan, daarvoor zat Jacco er in evenals MANZS, eerder ook kantoorboekhandel Boot & Heijmans en niet te vergeten weleer drogisterij "De Gaper" met mevrouw Ant ter Braake en haar moeder.

De Oldehof (Olde Hoven)

De onderdoorgang en het pad naar de huidige parkeerplaats De Oldehof behoorde vroeger bij de kwekerij en de naaststaande woning van Harm Prak,dochter Renske woonde er later. Op de plek waar Harm Prak, in een wat naar vorenstaande woning, huisde bevindt zich nu de drankenwinkel van "Mitra" en daarvoor Graalman met woninginrichting en nog eerder, na gereedkoming van het huidige pand schilder Eimers. De naam Oldehof maar ook die van de er achter liggende Oude Hoflaan is afkomstig van Olde Hoven (oude erven). Het blijkt dat we hier zo goed als zeker te maken hebben met het oudst bewoonde deel van Haren, het Olde Hovencomplex. In de eerste eeuwen van de jaartelling werden hier namelijk meerdere boerderijen gevestigd. We hebben het dan globaal over het gebied dat thans begrensd wordt door de Kerkstraat, de Jachtlaan, de Terborgsteeg en de Rijksstraatweg. Rond en achter de boerenerven lagen de huiskavels omringd met boswallen ter afscheiding. Het doet denken aan de Drentse essen met een soortgelijke bebouwing in de vorm van een soort spinnenweb. Zo boerde er in één der boerderijen een familie Van Dam die bijvoorbeeld ook de grond bezaten aan de Kerkstraat die ze geschonken hebben voor de bouw van de Gereformeerde kerk.

Meer dan een eeuw Konings in Haren

Naast de Mitra bevindt zich de lampenzaak alsmede het installatiebedrijf van "Konings", door opeenvolgende generaties al sinds 1911 in Haren gevestigd, maar niet al die jaren in hetzelfde pand. Als loodgietersbedrijf zaten ze weleer op nr. 170 ( nu AH juwelier) maar ook op 173 waar nu Pauls’ snackbar en het Poortje naar de parkeerplaats tussen De Brinken en Jumbo is. In het pand naast Konings treffen we makelaardij "Feenstra" aan, eerder beroepsgenoot Bouwman die het pand overnam van de familie Eisses.

Samengetrokken panden

En waar we nu "Expert" aantreffen kunnen we rustig spreken van een gevarieerde geschiedenis, opgesplitst in diverse eerdere panden. Zo heeft op nr. 216 tot 1988 de schoenmakerij van vader en zoon Karel en Folkert Eisses in Haren bekendheid genoten. Er naast in 218/220 had Nieborg een groentezaak maar ook Bruining zat er met radio’s. In de oude toestand woonde er (kleinpandig) ook een Ritsema, met zogenaamde negotie. In de inmiddels (samengetrokken) panden verscheen vervolgens Coen Hof met de RTV’s en er naast tijdelijk Wortelboer met bedden en in het nu nog bredere pand "Expert" met Ivo Hof. In het dubbele buurpand (222) zit nu links het wijnhuis "Enotria", voorheen o.a. bakker Meijer, en rechts de inbrengwinkel met de naam "Mijn Tafel" en, bij velen nog wel bekend, daarvoor jarenlang de groente- en fruitzaak van Wolda. Tijdelijk heeft ook Noorman er op 222a een winkel gehad met kledingtextiel.

Comestibles werd Chinees

Op de hoek van de straat met de Julianalaan had van 1963 tot 1978 de fam. "Wakker" (met slagzin: altijd Wakker, altijd beter), een kruidenierswinkel en daarvoor Meijer die op de voorpui het opschrift toegevoegde "comestibles" (in het Frans fijne eetwaar). Wakker bestierde ook een aantal jaren winkeltjes in Avondlicht, Camping De Fruitberg, Erasmusheem en Huize Maarwold. Het huidige pand, met de pilaren er voor, kwam op de plek van de vroegere winkel waar een naastliggend woonhuis bij getrokken werd.

Julianalaan was Terborgsteeg

Alvorens de Rijksstraatweg weer over te steken gaan we even de hoek om de huidige Julianalaan in. Als eerste kan daarover vermeld worden dat deze weg vroeger de naam heeft gedragen van de Verlengde Terborgsteeg, die aansloot bij de bestaande Terborgsteeg, in de 19e eeuw omschreven als Ter Borgh’s steeg genoemd naar de familie Ter Borgh die, vanaf hun boerderij op de hoek van de Emmalaan, daar een boerenweg hadden om bij hun landerijen te kunnen komen.

Blote Bet

Gaan we de Julianalaan in dan treffen we aan de linkerkant o.a. het witte huis aan met de naam ,,Harenshooge “en dit was ooit de woning van kunstenaar Wladimir de Vries die in zijn werkplaats o.a. het beeld van ,,Blote Bet” vervaardigde. Het beeld van de dame met een voet op een kalf, staat bij de Herebrug als zogenaamde Stedenmaagd om de verbondenheid van stad en Ommeland te symboliseren. De Vries maakte bijvoorbeeld ook het beeld van het Veulen aan de Radesingel. Tegenover de Julianalaan treffen we de woning aan die door meerdere burgemeesters van Haren als gezinswoning in gebruik geweest is, als laatste onze burgervader wijlen Klaas Weide. Op de hoek van de straat met de Weg voor de Jagerskampen woonde o.a. de bekende schrijver en fysisch geograaf Prof. W. F. Hermans ( overleden in 1995 te Bussum). Bekend werk van hem is bijvoorbeeld "De donkere kamer van Damokles" 1958. Later woonde de bekende oogspecialist Dr. Jan Worst hier. Waar de Terborgsteeg zich nu afsplitst van de Weg voor de Jagerskampen stond van 1767 tot 1953 op de hoek een boerderij van de familie Pieter Oosterveld, later verpacht aan de familie Venema. Om niet te ver af te dwalen van het hoofdthema, keren we via het Julianaparkje weer terug naar de hoofdweg, vanwaar de volgende keer de serie wordt vervolgd. Rectificatie m.b.t. enkele onvolkomenheden in vorige deel (XII) : 1. De "Hervormde School" van de Brinkweg had niet de naam Springschans maar kreeg na fusie met de Chr. School aan de Kerkstraat de naam "De Regenboog". Ook de kleuterschool "De Gorechtkrekel" werd er in 1985 bij ondergebracht. 2. De hoofden van de school Boiten en Douma woonden niet in het meestershuis, maar Rozendal wel, en de familie Oppenhuizen woonde er als laatste.

Auteur

kvanderweide