Bijenweelde Haren | Henk van der Zijden

Haren

Stuifmeel

Over een paar maanden is het weer voorjaar, mooi om naar uit te kijken. Vooral als het weerbericht zegt dat er afgelopen zondagmiddag 15 cm sneeuw zal vallen. In het voorjaar gaan de planten weer bloeien en het stuifmeel, of ook wel pollen genoemd, laat zich weer mee voeren door de wind. Het zijn vooral de mannelijke zaadcellen van de windbestuivers zoals de 'grove den', wilg, berk en grassen die in grote hoeveelheden door de lucht zweven. Voor sommige mensen is het dan niezen en proesten als zij hier allergisch voor zijn. Stuifmeel is voor de bijen essentieel. Het is de enige bron van eiwit, grondstof voor de opbouw en het onderhoud van het lichaam. Naast eiwit bevat stuifmeel o.a. vetten, oliën, vitaminen, mineralen en aminozuren. De bijen hebben al deze stoffen nodig om gezond en sterk te worden en blijven. Een gevarieerde dracht is nodig want als er een aminozuur ontbreekt kan de rest van de stuifmeel ook niet worden benut. Paardenbloem en zonnebloem bij voorbeeld missen tryptofaan en methionine. Heel goed zijn wilg, braam, framboos en asperge. Voor de volledige uitgroei van één bij is ongeveer 145 mg stuifmeel nodig. Een volwassen bij heeft nog eens 40 mg stuifmeel nodig voor onderhouden van spieren e.d. samen dus 185 mg. Dat komt neer op 25-55 kg stuifmeel voor een goed volk gedurende een jaar. Dat zijn ongeveer 15 paar stuifmeelklompjes. Stuifmeelklompjes zijn de speciaal voor het transport van stuifmeel ontwikkelde "korfjes" aan de poten van de bij. Als een bij nectar haalt uit een bloem blijft er vaak stuifmeel in de haren van de bij zitten. Tijdens de vlucht worden de haren uitgekamd en wordt het stuifmeel als klompjes aan de achterpoten geplakt. De stuifmeelkorrels worden steeds bevochtigd met nectar om alles goed te laten plakken. Op de achterpoten zitten rijen haren waar het stuifmeel tegenaan wordt geduwd. Er zijn haalbijen die speciaal stuifmeel verzamelen. Vooral in het voorjaar is een goede stuifmeelvoorziening van belang voor de start van het volk en vorming van veel jonge bijen. In het najaar moeten de winterbijen een goed eiwit - vetlichaam vormen om de broedronde in het volgende voorjaar te kunnen beginnen. Vers stuifmeel is maar beperkt houdbaar. Bijenbrood, het door bijen bewerkte stuifmeel, is veel langer houdbaar. De verwerking begint al bij de oogst doordat de bij nectar en speeksel (enzymen) toevoegt aan het stuifmeel om het te laten plakken. De haalbij geeft de stuifmeelklompjes af bij een lege cel waar de huisbijen ze met de kop of poten aanstampen in de cel. Door de warmte (35' C) treedt er een beperkte melkzuur gisting op, vergelijkbaar met die van zuurkool of kuilvoer. De pH-waarde daalt waardoor het stuifmeel houdbaar wordt. Stuifmeel is ook voor de mens een zeer hoogwaardig product. Er wordt geneeskrachtige werking aan toegekend. Zo heb ik zelf ervaren dat mijn pollenallergie sinds ik veelvuldig honing uit de streek eet, sterk is afgenomen. Misschien een tip voor een goede voorbereiding van het voorjaar. (Met dank aan “Bijenhouden 2017.6)

Auteur

kvanderweide