"Met fantasie bedwing ik de werkelijkheid’’

HAREN

Schrijfster Sabine van den Berg, woonachtig in de Biotoop in Haren en columniste van het Harener Weekblad, schreef “Zien Horen Zwijgen”, een trilogie. Kirsten van der Weide, hoofdredacteur van het Harener Weekblad interviewde haar onlangs over dit boek bij boekhandel Boomker in Haren.

Zien Horen Zwijgen” telt bijna 500 pagina’s. Vorig jaar kwam je roman “Dingen die niet mogen” uit. Hoe heb je zo snel een nieuw, dik boek kunnen schrijven? ,,Het geheim is dat er al veel was. Mijn eerste twee romans “De naam van mijn vader” (2000) en “De lachende derde” (2002) zijn opnieuw uitgebracht onder de titels “Zien” en “Horen”. Het afgelopen jaar heb ik die twee romans herzien en het derde boek eindelijk helemaal afgeschreven.’’ Je hebt ruim 15 jaar gedaan over “Zien Horen Zwijgen”. ,,Het derde boek bevat een climax die de eerste twee boeken nodig hadden om er samen één boek van te maken. Vijftien jaar geleden ben ik begonnen aan dat derde boek. Vaak pakte ik het manuscript op en bladerde erin, soms veranderde ik er wat aan. Ik bleef ermee bezig, maar niet non-stop, ik heb in die tijd ook “Wissel” en “Dingen die niet mogen” geschreven. Ik had al veel materiaal, het afgelopen jaar heb ik alles samen kunnen brengen. Ik ben blij dat het boek er is, in de vorm die ik in gedachten had. Het is alsof mijn kind jarenlang in een couveuse heeft gelegen en er nu eindelijk uit mag.’’ Maar in vijftien jaar verandert er veel. ,,Zeker. Ik ben ouder geworden en heb me ontwikkeld als schrijfster. Daarom is het goed dat ik de eerste twee boeken heb herzien en het derde boek heb herschreven. Het meisje in het boek is een jaar of veertien, maar het kostte me geen moeite om met haar puberblik te kijken. Het deed me zelfs goed. Mijn twee tienerzoons vonden míj vaak recalcitrant. Ik vind het trouwens heerlijk om mijn personages gemene dingen te laten doen of zeggen.’’ “Zien Horen Zwijgen” is uit drie boeken opgebouwd. Maar ik las het als één boek. Wist je van tevoren dat het een trilogie zou worden? ,,Alle drie de boeken bestaan ook weer elk uit drie delen. Eigenlijk zijn het dus drie keer drie verhalen die met elkaar zijn vervlochten. Tijdens het schrijven van het eerste boek kwam ik op het idee om op die manier drie boeken met elkaar te verbinden. Ik wist dus inderdaad van tevoren dat het een trilogie zou worden. Doordat de verhalen thematisch in elkaar grijpen, leest het als één boek.’’ Waarom heb je gekozen voor het vader-dochterthema? ,,Daar ligt mijn eigen turbulente tienertijd aan ten grondslag. Toen ik zestien was vertelde mijn vader me dat hij eigenlijk een vrouw wilde zijn. Het was een groot geheim. Hij was huisarts en ik mocht er met niemand over praten. Mijn ouders hadden nooit ruzie, maar er waren natuurlijk wel spanningen. Ik heb een antenne ontwikkeld voor onderlinge verhoudingen. Bovendien was ik zelf bezig vrouw te worden en werd ik volledig overschaduwd door de verandering van mijn vader. Ik kreeg te maken met volwassen problemen, loyaliteitsconflicten, waarvoor ik eigenlijk nog te jong was. Ik vond mezelf natuurlijk helemaal niet te jong en was ook gefascineerd door wat er gebeurde. Mijn vader had bijvoorbeeld ineens veel grotere borsten dan ikzelf. Alles liep door elkaar, mijn eerste ervaringen met vriendjes en een bizarre thuissituatie. Ik kon mijn grenzen niet goed aangeven. In mijn boeken zijn die grenzen ook vaag.” Het boek is zwaar van seksuele lading. Maar wat gebeurt er nou eigenlijk? ,,Die seksuele lading is vooral suspense. Feitelijk gebeurt er niet zo veel. Je kunt je zelfs afvragen of het verhaal van het hoofdpersoon klopt. Ik denk dat de puberteit bij uitstek een periode is waarbij ouders en kinderen zich bewust worden van elkaars seksualiteit. In mijn boek flirt het hoofdpersonage Leda met haar vader, maar ook met haar neef, en tussen de neef en de vader broeit ook iets. Dit soort verhoudingen geeft ons een ongemakkelijk gevoel, maar ze komen natuurlijk wel voor.” Heeft dit boek autobiografische kenmerken? ,, “Zien Horen Zwijgen” is geen autobiografie, al zitten er wel autobiografische kenmerken in. Mijn vader deed, net als de vader in het boek, ook uitvindingen. Hij kon daar helemaal in opgaan, alles moest ervoor wijken, maar hij heeft zich nooit afgezonderd op zolder zoals de vader in het boek en bij mijn weten heeft hij geen scenario geschreven. In het boek zit een soort bezetenheid, want ik lijk daarin op mijn vader. Ikzelf, als schrijfster, heb me afgezonderd met ‘mijn uitvinding’. Dat vind ik wel mooi.” Leda, de hoofdpersoon, heeft veel fantasie; zij vertelt verhalen aan haar broertje. ,,Mijn jongste broer is acht jaar jonger dan ik. Ik heb veel op hem gepast. Hij was een ondernemend jongetje, mijn verzinsels waren mijn enige middel om te zorgen dat hij niets uithaalde. Daarom moesten mijn verhalen ook spannend of eng zijn, anders bleef hij niet luisteren. Het verhaal dat Leda aan haar broertje vertelt heb ik trouwens nooit als verhaal aan mijn broertje verteld.” Wat betekent jouw fantasie voor jou? ,,Net als bij Leda is de fantasie niet zozeer een middel om de werkelijkheid te ontvluchten als wel om de werkelijkheid te bedwingen. Aan mijn verbeelding dank ik uiteindelijk mijn beroep. Ik schep een wereld waarin ik het mijn personages moeilijk maak. In mijn leven is me veel overkomen waar ik op dat moment geen macht over had, daarom voelt het zo lekker om daar in mijn boeken wel controle over te hebben. In dit boek lopen fantasie en werkelijkheid soms door elkaar. Ik vind dat gegeven fascinerend. Net als bij dromen. Ik droom veel en ik heb vaak nachtmerries die dan mijn dag nog beïnvloeden. ’s Nachts is het dan zo echt dat het overdag niet zomaar weg kan zijn. Zoiets is er met mijn hoofdpersonage ook aan de hand. Ze probeert de vermissing van haar neef te verwerken.” Waarom kies je voor lastige psychologische intriges? ,,Voor mij zijn dat een soort puzzels. Ik breng mijn personages in moeilijke situaties. Het geeft me een kick als ik een oplossing voor ze bedenk. Ik vind het interessant om na te denken over hoe een dader een slachtoffer wordt en een slachtoffer een dader, vaak is die grens dun. Ik denk dat de kracht van mijn boek is dat de meisjes geen slachtoffers zijn, ze manipuleren zelf ook.” In “Zwijgen” trekt de vader zich terug op zolder en begint aan zijn project, een film voor blinden. Zijn project is een groot geheim. Maar hij vertelt het aan zijn dochter. Leda leest uiteindelijk het scenario van de film. Ze vertelt erover aan haar broertje. Dat deel is ontzettend spannend en ik ga het einde nu zeker niet verklappen, het is leuker om het zelf te lezen! ,,Precies.’’ “Zien Horen Zwijgen”, de trilogie van Sabine van den Berg, verscheen begin september bij Lebowski Publishers, 496 blz. €24,99.

Auteur

kvanderweide