Van Helpman naar Haren: voorbij de Emmalaan (deel XVI)

HAREN

In meerdere delen neemt gastschrijver Henk Werners uit Haren u mee 'Van Helpman naar Haren'. Deze week deel XVI Van Helpman naar Haren - voorbij de Emmalaan.

Van Boerenleenbank tot Rabo

We weten eigenlijk niet beter, op de hoek van de Emmalaan bevindt zich vanouds een Harense bank. Het was eind 19de eeuw, toen de Duitse burgemeester Friedrich Wilhelm Raiffeisen kleine boeren-leenbanken voor boeren en tuinders oprichtte. Deze grondlegger legde daarmee de basis voor de Coöperatieve Boerenleenbanken die er ca 1895 in ons land ontstonden. Zo ook in Haren vóór en dóór boeren, maar later ook neringdoenden. De boerenleenbanken waren er voor de leden, ze waren eigenaar, lid en bestuurden de bank. En dat was in Haren niet anders, oudere inwoners weten zich nog goed te herinneren welke plaatsgenoten (mannen) tot begin jaren ’70 de bestuurders waren. In 1998 namen een aantal plaatselijke banken het initiatief tot twee overkoepelende organisaties namelijk: de Coöperatieve Centrale Raiffeisenbank en de Coöperatieve Centrale Boerenleenbank. Vervolgens fuseerden deze twee centrale organisaties tot de Rabobank Nederland waar alle lokale Rabo’s lid en aandeelhouder van werden c.q. hun verantwoordelijkheden aan overdroegen. Anno deze tijd maakt de bank in Haren deel uit van de "Rabobank Stad en Midden Groningen" met een zogenaamd kernteam in Haren. En aan de voorzijde (boven ) is tegenwoordig het notariskantoor gevestigd, aanvankelijk met notaris Kuin en nu is het "Notariaat Haren " van PlasBossinade. Bijzonder is dat die nu eigenaar van het gebouw wordt met de Rabobank als huurder.

Van Purfina en tramremise tot Total

Vanaf 1930 vormt het benzinestation bij binnenkomst van de gemeente een beeldbepalend karakter. Als eerste eigenaar vertoefde vanaf 1930 Huseman daar terwijl er vroeger achter het pand ook plaats was ingeruimd voor de toenmalige tramremise, en later was er ook nog een honk voor de padvinders. De tweede pomphouder die zich daar nestelde was Fré Mellema en van 1969 tot 2000 was het onder de hoede van Hans Pieters. We herinneren ons maar al te goed dat de naam Purfina duidelijk maakte waarvoor men stond en bezig was. Na Fina is het tankstation Total met Peter Winterwerp geworden aangevuld met carwash een autopoetsafdeling en aanhangwagenverhuur.

Kwekerij Tubantia

Het was in 1942 dat Jan van Es aan de Rijksstraatweg de kwekerij Tubantia oprichtte, maar daar bleef het uiteindelijk niet bij, in 1958 maakte hij er een tuincentrum van. In de huidige tijd is het Tuincentrum Tubantia van dochter Corrie van Es samen met haar man Arend Koops. Aangezien het tuincentrum op gemeentegrond staat is er ook al eens sprake van geweest dat de brandweerkazerne er een plaats zou kunnen krijgen, maar dat lijkt nu toch wel van de baan te zijn.

Van politiebureau via Notariskantoor naar makelaardij

Waar we nu het makelaarskantoor Alfred aantreffen was het pand eerder bekend als het notariskantoor van Notaris E.A.J. Reijntjes. De woning dateert van 1910 in eigendom bij Werkman, bekend van de hoefijzerfabriek in Helpman. In de oorlog is het ook nog tijdelijk in gebruik geweest als politiebureau. Na Reijntjes is het ook nog particulier bewoond geweest en kwam het uiteindelijk in 1986 in handen van Alfred Bakker. De opvolgende notaris (1970) was H.H. Broekema doch die had kantoor bij het Raadhuisplein boven de ING- bank. Hij werd In 1990 opgevolgd door Notaris J.N.G.J. Kuin, echter die nam met zijn kantoor intrede boven de Rabobank, alwaar diens opvolger Plas-Bossinade (voornoemd) nu zit. Ergo, het pand van Alfred Bakker kent dus de omschreven geschiedenis evenals de opeenvolging van notariaten in Haren.

Landhuishoudkundige school en Verenigingsgebouw

Aangekomen bij huisnummer 239 zijn we op een illustere plek in de Harense geschiedenis, waarover Roelof van Wijk in het decembernummer Harens Old Goud van de historische kring Old Go, uitvoerig aandacht heeft besteed. Zo heeft er in de negentiende eeuw tot 1872 langs de straatweg een zogenaamde Landhuishoudkundige school gestaan. In het woonhuis er naast huisden de directie en de administratie en dit pand werd, samen met landerijen, verkocht aan Harmen Groenhof en echtgenote om er een boerenplaats van te maken. Toen het in 1922 weer vrij kwam werd het gebouw aangekocht door de gemeente om er het Gemeentelijk Verenigingsgebouw Ons Huis te bouwen en in onder te brengen. Aldus hebben daar van 1923 tot 1951 veel inwoners (groot en klein) vertoefd voor allerlei activiteiten, zoals cursussen, tentoonstellingen, vergaderingen en verenigingsbijeenkomsten. Maar ook de volksbibliotheek had er onderdak en rond de Tweede Wereldoorlog bevond zich daar ook het distributiekantoor. Zelfs de Vrijzinnig Hervormde gemeente hield er kerkdiensten voor dat het Witte Kerkje in 1935 klaar kwam. In een tweede artikel in hetzelfde orgaan van Old Go beschrijft Roelof van Wijk de historie van het gebied tussen huisnummer 239 en de Ruitersteeg. Daaruit wordt duidelijk dat aldaar in de 19de eeuw de boerderij gestaan heeft van Lucas Jans Oosterveld. Verder dat de Landhuishoudkundige school een nauwe verwevenheid had met de latere bekende Professor H.C. van Hall en het Universitaire Van Hall Instituut. Trouwens, ook de school aan de Hertenlaan droeg ooit zijn naam.

Maria Christina

Bij verkoop in 1951 kwam het pand in eigendom bij de Vereniging Kinderzorg Groningen om er het kindertehuis Maria Christina in onder te brengen. Jongens en meisjes werden er opgevangen totdat ze in een pleeggezin konden worden opgenomen. Toen de Vereniging Kinderzorg daar vertrok kwam er het kantoor van de vereniging van ziekenhuizen Groningen, Friesland en Drenthe terecht. Nadat die er uit trokken kwam de naam Maartensstee er voor in de plaats met kantoren van de regionale werkgeversorganisaties VNO- NCW. Thans bevinden zich er kantoren op het gebied van ondersteuning aan startende bedrijven of wel (officeel) innovatoren in teamwork. Het leidt dus geen twijfel dat dit deel van de Rijksstraatweg in het verleden veel aantrekkingskracht heeft gehad, ook al lag het wat buiten de dorpskom. Opmerking: Tot 1 maart is de expositie van oude foto’s door Old Go te zien in de Orchideeënkas van Reinhart aan het Westerveen in Haren.  

Auteur

admin