Van Helpman naar Haren - Van de Holsteinslaan tot de Boerlaan (deel 18)

HAREN

In meerdere delen neemt gastschrijver Henk Werners uit Haren u mee 'Van Helpman naar Haren'. Deze week deel 18 Van Helpman naar Haren - Van de Holsteinslaan tot de Boerlaan.

Tramhalte

De Holsteinslaan voorbij valt ons oog in de eerste plaats op het historische tramhaltehuisje, dat daar in 1926 is neergezet door het Provinciale Electriciteits Bedrijf (P.E.B.), en nu op de monumentenlijst staat. De P.E.B. was erbij betrokken omdat het wachthuisje niet alleen onderdak verschafte aan passagiers, maar aan de achterzijde ook plaats bood en biedt aan een transformatorgebouw. De interlokale elektrische tram (lijn 5) die daar stopte volgde de route Hoofdstation, Hereweg, Haren, Glimmen tot station De Punt aan de Parallelweg en vice versa. In de volksmond werd dit ook wel de 'Buitenlijn' genoemd. Tramlijn 5 werd in 1939 vervangen door bussen.

Boerderij Scharlakenhof

Tegenover het tramwachthuisje (nu bushokje) bevindt zich de oprijlaan naar de vroegere boerderij, 'Scharlakenhof',  vroeger behorende bij het gelijknamige achterliggende gebied en het Geertsema’s bos. Eppo van Koldam besteedde er in een lezing en aansluitend een artikel in deze krant van 3 mei j. l., aandacht aan. Daaruit valt op te tekenen dat de vroegere burgemeester Rudolf de Sitter de boerderij daar in 1841 liet bouwen. De eerste pachter was Pieter Jans Verwerda en de tweede eigenaar werd Johan Wicher Quintus, die het in 1862 verpachtte aan Eppe Leenders. Door vererving staat schoonzoon Coenraad Geertsema als volgende eigenaar te boek en naar hem werd ook het achterliggende bos genoemd. Zoals reeds in een vorig artikel vermeldt huwde dochter Trientje Leenders met Pieter van Hemmen, die later de woning zuidelijk naast Boomker bouwden en bewoonden. Weer later was B. Eisses boer op Scharlakenhof en als laatste Henk Bulstra, terwijl we er nu een soort schuurwoning aantreffen. Achter deze boerderij heeft vroeger, op de plek waar nu de begraafplaats is, ook nog de boerderij van J. Huizinga (voordien J. Koekoek) gestaan. Een paar honderd meter verder (op nr. 338) woonde in het verleden de familie F. Hooites, die er op een bord aan de weg geen geheim van maakten dat ze pluimveehouder waren en voor die diersoort handelden in voer. Dochter Alie woonde er later met haar man Dries van der Molen. Na hun vertrek is de woning in de huidige hoedanigheid verbouwd. Het opvallende grote vrij nieuwe pand ernaast is van Eddie Perdok, bestuursvoorzitter (CEO) internationale agrarische groothandel Kramp/Perdok.

Van Niemeyer tot Groninger Landschap

Aan de westzijde van de straat op nr. 333 staat de gebouwde villa 'De Vennen' waar zich tegenwoordig het hoofdkantoor van de 'Stichting Het Groninger Landschap' bevindt. De heer H.H. Niemeyer, van de gelijknamige tabaksfabriek, liet de villa in 1920 in Engelse landhuisstijl bouwen onder architectuur van Wittop-Koning terwijl het ontwerp van de riante tuin met rosarium in handen werd gelegd van de bekende tuinarchitect Jan Vroom. De tuin is trouwens regelmatig toegankelijk voor bezichtiging. Als tweede bewoner streek de familie Driesens (papierfabrikant in Duitsland) daar neer.

Van Seinpost tot Vogelhof

De huidige villa de 'Vogelhof' op nr. 337 schijnt, volgens interessant onderzoek van Old Go, een bijzondere voorgeschiedenis te hebben. Ondersteund door foto’s van wijlen Willem Rutgers uit Glimmen blijkt namelijk dat daar (aan de tramlijn) begin 1900 een theehuis heeft gestaan die de naam 'De Seinpost' met zich meedroeg. Het betrof een vierkant gebouw met een platdak vanwaar men de passerende trams op afstand kon gadeslaan. Op een later moment kreeg het pand door de heer Smit (uitbater van Het Boschhuis) een horecabestemming met een terras op het dak. Vanaf dit terras had men zelfs uitzicht op de verderop gelegen renbaan. De villa Vogelhof neemt aldus een bijzonder luisterrijke plaats in. Naastliggend op nr. 339 stond in de zestiger jaren de keuterboerderij van de familie Hendriks (broers en zus). Ze werden ter plekke opgevolgd door de familie De Vries, in een nieuw pand met onder andere een prachtige heidetuin en een groot houten beeld. Dit opvallende beeld, met drie gezichten, werd door eigenaar Jens de Vries zelf vervaardigd en geplaatst op de plek van een verwijderde boom. Verderop aan de overzijde van de weg valt onder andere de in 1925 door de bekende architect Egbert Reitsma ontworpen woning '’t Fortje' in het oog. Eens bewoond door rustend landbouwer Knol en inmiddels op de monumentenlijst geplaatst. Ook als zodanig aangemerkt is het Westerwoldse type keuterboerderijtje van voorheen Oosterveld op nr. 364, maar ook de villa 'Mimosa', uit 1904 op nr.368.

Van Voorveld tot Vijverberg

Als we weer switchen naar de andere kant van de straat trekt het huidige landgoed de 'Vijverberg' bijzondere aandacht. Het werd in 1999 alzo benoemd door de (sinds 1991) huidige eigenaar bewoner en zakenman Jan de Boer. Het landgoed omvat inmiddels een oppervlakte van 9 ha en strekt zich met bos en vijver uit tot de Lutsborgweg. Vanaf de noordkant treffen we onder andere het inmiddels bij het huidige landgoed behorende en meest- en langst bekende 'Huize Voorveld' aan. Daar in 1916 neergezet in opdracht van de heer G.H. Nanninga (houthandelaar te Winneweer) op de plek waar voordien het Pension Pietersen heeft gestaan. Trouwens over de diepere historie van Voorveld en omgeving. schreef Eppo van Koldam reeds in deze krant van 5 april 2017. Nanninga had uit een faillissement een groter deel van landgoed Voorveld ontvangen doch verkocht aan de zuidkant in 1925 een deel aan Theodorus Niemeyer die daar de prachtige villa 'Nijenstede' (nu de 'Vijverberg') liet bouwen. Vervolgens droeg Nanninga huize Voorveld over aan de tabakshandelaar Lieftinck en liet voor zichzelf tegenover de Viaductweg een nieuwe villa bouwen met de naam 'Houtrust' (in 1950 omgedoopt tot 'De Dobbe'). Maar terugkerende naar Voorveld. In de oorlogsjaren werd de behuizing gevorderd door de bezetter om er kantoren van de officieren in onder te brengen. Van 1959 tot 1969 was het huis in gebruik als 'Liudgerconvict' bij het bisdom Groningen als klein seminarie voor de opleiding van priesters. In de jaren ’70 streek de Stichting ,, De Opbouw “er neer en werd het een woonbestemming voor moeilijk opvoedbare kinderen. Vervolgens verhuurde Lieftinck het in 1979 als kantoorbestemming aan de Noordelijke Accountants Unie. Na dat de heer J. de Boer het hele complex van het voormalige landgoed Voorveld in 2000 had verworven bouwde hij er aan de zuidkant een tweede soortgelijke villa naast. Ook in de huidige tijd zijn er kantoren gevestigd, onder andere van de Noord Nederlandse P en I club (NNPC).

De Vijverberg en Behouden Huys

Via de oprit naar de onderkelderde ruime villa 'De Vijverberg', met daarachter een visvijver en een koetshuis, kunnen we sinds 2000 'Het Behouden Huys' (nu bestaande uit twee panden) bereiken, voorheen bewoond door de familie Brouwer. Ooit heeft een Katholieke Stichting er in gezeten waardoor er in de kapel onder andere nonnen werden ondergebracht. Het Behouden Huys is een gespecialiseerde geestelijke GGZ-instelling waar kankerpatiënten en hun naasten terecht kunnen voor begeleiding en ondersteuning bij de verwerking. Naast en achter deze gebouwen bevindt zich op het landgoed (aangelegd in 1890) een bos met grachten en bruggetjes, een grote vijver alsmede aan de zijde van de Boerlaan een groot gazon. Terwijl achter huize Voorveld bijvoorbeeld nog de restanten van een schuur waarneembaar zijn alwaar Nanninga koeien en Lieftinck paarden in huisvestte en mogelijk ook Niemeyer. Bij het verlaten van het landgoed zien we aan de rechterhand net voor de Boerlaan een walnotenboomgaard. Overigens, de Boerlaan liep vroeger dwars door het toenmalige 30 hectare omvattende landgoed het Voorveld. Het strekte zich uit tot tegenover de Viaductweg, waar door en ten behoeve van Nanninga in 1935 de villa 'Houtrust', later omgedoopt tot 'De Dobbe', tot stand kwam. De familie Nanninga met een houthandel in Winneweer ging daar ook wonen. Bij gelegenheid van de 100e verjaardag van hun dochter Johanna Aleida, die gehuwd was met de uit Parijs afkomstige Leopold Benoit de Laitte, heb ik haar mogen interviewen. Zij woonde toen alleen in een historisch Voorveld pand aan de Boerlaan, daarvoor had ze met haar man bij de zaak in Winneweer gewoond. Ze vertelde me onder andere dat ze vroeger dagelijks met de paardentram van Harenermolen naar Groningen op school ging, eerst vanuit Voorveld en later van Houtrust. Later woonde ze in De Dilgt alwaar ze op 105-jarige leeftijd is overleden, waarmee de Nanninga-dynasty in Haren feitelijk teneinde liep. Rectificatie bij het vorige deel (17): Het bordje Brinkmanspad aan het pad naar ’t Harde is daar in 1996, bij verrassing door omwonenden, neergezet ter gelegenheid van de 50e verjaardag van de heer Brinkman.

Auteur

kvanderweide