Het donker is mij licht genoeg

HAREN

“Het is belangrijk in een mensenleven te weten wat de mens drijft, wat zijn drijfveer is en wat hem ten diepste beweegt” en “Humor is een teken van grote wijsheid, God moet zich af en toe rotlachen.” Dit zijn twee van de uitspraken die Chris Fictoor afgelopen zondag doet tijdens het tweede Koorgesprek in de Harener dorpskerk met als thema Het donker is mij licht genoeg.

Vlak voor het begin van het Koorgesprek, waarbij Jolly Kerkstra in gesprek gaat met Fictoor, schijnt waarlijk een goddelijk licht van de ondergaande zon door de wolken. Zo’n veertig aandachtige toehoorders luisteren naar het gesprek met Fictoor, creatief, uitvoerend en docerend musicus, manager, bestuurder, hoofddocent en persoonlijk coach en managementtrainer, die woonachtig is in Groningen. Chris Fictoor heeft op de RK Kathedrale Koorschool St. Martinus in Groningen gezeten en later is hij grootgebracht door de priesters op het St. Maartenscollege in Haren, waarvan hij later conrector werd.

Drie-eenheid

“De combinatie muziek, spiritualiteit en leiderschap/management zie ik als een soort drie-eenheid. Muziek is mijn middel – zonder muziek zou ik dood zijn – om bij de spiritualiteit en mijn bron te komen. Soms maak ik keuzes in mijn leven. Ik heb bijvoorbeeld een burn-out gehad, heb toen het management eruit gegooid en ben beter naar mijn roeping gaan luisteren. De burn-out is daarna niet meer teruggekomen. Het evenwicht tussen zaken is van belang en ik ging anders naar mensen kijken. Tijdens het coachen van mensen toon ik interesse – esse = zijn – in mensen, luister onbevangen naar ze en stel de vraag: wat is wezenlijk? Ik luister achter de woorden van iemand en herhaal vaak de vraag van iemand. De vraag is vaak interessanter dan het antwoord. Het klinkt misschien absurd, maar ik mediteer vaak als ik een vergadering voorzit en kom dan in alle rust tot het meest wezenlijke. Als iemand sterft luister ik en toon diepe aandacht. Ik ruim tijd in voor de ander maar doe ook veel aan introspectie.”

Muziek en mystiek

“De eerste muziek heb ik geleerd door te oefenen op de oude Franse piano van mijn opa en in mijn moeders familie werd veelvuldig gezongen. Mijn klassieke muzikale vorming heb ik opgedaan op de RK Kathedrale Koorschool St. Martinus in Groningen en het was duidelijk dat ik priester wilde worden. De familie Fictoor is diep katholiek en er stond een altaartje thuis om te oefenen. De bekende familie Beeres had zelfs een kapel op zolder ingericht. In de katholieke liturgie komen muziek en spiritualiteit samen. Spiritualiteit is wat jou ten diepste beweegt in relatie tot God: hoe (om)vormt dat jouw leven. Mystiek is het gebied waar je geen woorden voor kunt vinden, terwijl je er wel steeds over wilt praten. Je wordt sprakeloos van het diepste geheim van het gelovige dat bestaat tussen God en jou. Leo Vroman heeft het in een gedicht als volgt verwoord: ‘in de ruimte tussen jouw wang en mijn wang is God’. Liefde is dat wat je ten diepste raakt. Hoe mensen dat vertalen is voor ieder mens anders, want mensen zijn verschillend – godzijdank.”

Karmelieten, kerk en godverlatenheid

“In de monastieke traditie brengt het woord ons bij het mysterie en de essentie. Psalmen zijn voor mij een levensgezel: elke psalm is een verhaal hoe een mens is omgevormd tot God. Het leven van Jezus os ongehoord: Jezus zet alle mensen die geloven in de wetten van God op zijn plaats. Ik maak als leek deel uit van de Derde Orde van de Orde van Karmelieten, ben geestelijk begeleider, componeer, leid retraites en geef lezingen. Je treedt niet volledig in en je stelt je talent ter beschikking aan de Orde. Ik heb nog een tijd in Oldenzaal – dat voor 80% is en daarom het zuiden van het noorden wordt genoemd – gewoond en in dat gebied zijn veel karmelscholen. Samen met karmeliet Kees Waaijman ben ik in 1980 een groot psalmproject gestart dat nog steeds loopt. Ik ontdekte de mystiek van de karmelieten: een zuchtje langs de wang is de bron. In kerken is alles slechts vorm en je ‘schiet erdoorheen’: je zoekt naar woorden waar je geen woorden voor hebt. Ik heb een hekel aan mensen die zich de waarheid toe-eigenen. Ook het moslimgeloof is een waarheid, waarbij we het over dezelfde bijbel hebben. Volgens de koran is Israël is het land van de belofte, helaas is de werkelijkheid van vandaag anders. Ik vind als tegenhanger dat humor een teken van grote wijsheid is, God moet zich af en toe rotlachen. Wat betreft godverlatenheid is donker mij licht genoeg, geloofswaarheden bestaan ook uit vormen. In deze tijd worden de drie vormen van de kerk als huis – leef-, vier- en leerhuis – steeds meer uit elkaar getrokken. Kerken zijn steeds meer kleine gemeenschappen die deze drie zaken doen.”

Drijfveer

“Bij het begeleiden, coachen en managen komen vooral dertigers en veertigers, vooral musici eb kunstenaars die zzp’er zijn, bij mij die het niet meer weten en zich afvragen: Wat is mijn bestemming en waar doe ik het voor? Ik vind het hoopgevend dat ze die vraag stellen. In het kader van loopbaanbegeleiding stel ik mensen de vraag: Wat is jouw drijfveer? Dat vind ik een mooi beeld: een pontje dat met jou op drift kan raken en wat kun je doen om evenwicht in je leven te houden. Het is belangrijk in een mensenleven te weten wat de mens drijft, wat zijn drijfveer is, wat hem ten diepste beweegt en waar nog licht is. Het op zoek gaan naar het lege midden en hierbij je de vraag van het leven stellen: je hoeft niet steeds het antwoord te vinden.” Het volgende Koorgesprek vindt plaats op zondag 18 maart in de Dorpskerk van Haren. Dan is van 17.00 tot 17.45 uur Klaas Drenth, voorzitter van het Harener 4 mei-comité te gast. Kees Romijn

Auteur

kvanderweide