Haren Oost - Geertsemaweg met zwembad en sporthal Scharlakenhof

HAREN

In meerdere delen neemt gastschrijver Henk Werners uit Haren u mee 'Van Helpman naar Haren'. Deze week deel 20 Haren Oost - Geertsemaweg met zwembad en sporthal Scharlakenhof.

Met het vorige artikel zijn we vanaf de Viaductweg en het Westerveen teruggekeerd naar Haren en aangekomen bij het zwembad en het sportcentrum Scharlakenhof.

Scharlakenhof

Dit gemeentelijke sportcomplex is daar in 1975 neergezet met zowel een binnenbad als buitenbaden. In het grote buitenbad werd niet slechts recreatief gezwommen, de KNZB organiseerde er menig wedstrijd, terwijl het zo nu en dan ook werd gebruikt voor triathlons. Wegens onvoldoende bezoek van dagrecreanten besloot de gemeente in 1990 de buitenbaden te sluiten. Hierdoor voelden de vaste gebruikers zich dusdanig tekort gedaan dat ze zich verenigden in een vriendenkring en mede door hun interventie kwam er een kleiner (roestvrijstalen) binnenbad bij. Vervolgens velde de gemeenteraad in 2000 het oordeel "te duur", waardoor een commerciëlere exploitatie in beeld kwam, met zelfs een plan tot de bouw van zorghotel en appartementen. De tekeningen lagen klaar, maar milieu- en geluidsnormen verhinderden de uitvoering. Vervolgoplossingen leidden daarna tot gemeentelijke hoofdpijndossiers en tot overmaat van ramp kwam daar in 2011 de asbestaffaire bij, met acute sluiting als gevolg. In een Haren zonder zwembad roerden de gebruikers zich opnieuw en onder aanvoering van ZCH kwam er een plan tot behoud, in een Stichting Exploitatie Zwembad Scharlakenhof. Met aansturing van het Duikteam De Watergeuzen lukte het om met veel vrijwilligers een drastische opknapbeurt en een heropening in 2014 tot stand te brengen. De sporthal en de kantine bleven buiten deze perikelen maar werden door de gemeente wel gerenoveerd.

IJsbaan

In het begin van de vijftiger jaren werd er op het land aan de noordzijde van het Geertsemabos, gebruikt door Kees Nijdam, voor het eerst geschaatst. Dicht bij de spoorwegovergang aan de Onnerweg, maar wat verder van het bos verwijdert dan de latere jaren. Velen hebben er het schaatsen geleerd en er met anderen veel plezier beleefd, op het ijs maar vervolgens ook in het clubhuis c.q. de kantine. Een veelheid aan vrijwilligers hebben er in het bestuur gezeten of als baanveger en in de kantine de schaatsvreugde ondersteund. Individuele personen, verenigingen en schoolklassen wisten zich daar bij vriezend weer te vermaken. Totdat de onvrijwillige verplaatsing van sportvelden daar in 2006 een eind aan maakte. Voor de concentratie op één locatie van de voetbal-verenigingen VVHaren en Goorecht werd door de gemeente extra ruimte gezocht en gevonden op de plek van de vroegere ijsbaan. Ondanks de belofte nieuw voor oud, en veel overleg daarover, bleef de realisatie van een echte nieuwe ijsbaan uit, een surrogaatbaantje bij de zorgboerderij was tot nu toe het enige resultaat.

Onnerweg

Net voordat we aankomen bij de spoorwegovergang Onnerweg kan nog gememoreerd worden dat tussen het weiland van de ijsbaan en de spoorlijn, dichtbij de overweg en het spoor, een spoorhuis heeft gestaan waarin het gezin van spoorman Borgert Vrieling woonde. Aan de Onnerweg stond trouwens aan de oostkant bij de overgang ook ooit een spoorhuis waar de in oorlog omgekomen spoorwegmedewerker Bos woonde, nu ligt daar het pad naar Middelhorsterweg. Naast Bos stond op nr. 100 de (nog aanwezige) witte woning van Lammert Vrieling die tevens huisslachter en rietdekker was. Aan de overzijde van de weg woonde Kortlever met een winkel (en grote verkoopwagen) in vrijetijdskleding en op de zuidelijke hoek van het Hoogveld zat eerder groentekweker Onstwedder en op de andere hoek van Hoogveld woonde vroeger Blauw die zijn groente uitventte in Tuindorp.

Café Van Es/Bonder

Aan de overzijde van de straat herinneren we ons café Bonder, met een langdurige voorgeschiedenis. Reeds in 1888 gebouwd met als eerste bewoner en uitbater Gortmaker die het later overdroeg aan Ruben. Vervolgens nam Hendrik van Es uit Onnen het in 1953 over en na zijn overlijden zette zijn vrouw het met hulp van dochter Willy het voort totdat Willy huwde met Geert Bonder en zij het in 1967 overnamen. Velen zijn daar voor bijvoorbeeld vergaderingen, bruiloften, recepties en veilingen binnen geweest. Maar ook vaste bezoekers voor o.a. de Schuttersvereniging, het politiehondendressuur en de bridgeclub. Met de sluiting van het café werd één der weinig overgebleven kroegen in Haren gesloten. Aanvullend kan nog worden gemeld dat café Van Es ook ooit de ranja verzorgde op de ijsbaan alsmede de kantine van de van voetbalvereniging "VV Haren" bediende. Twee huizen verder kon men vroeger voor groente en fruit terecht bij Kapma terwijl aan de overzijde het transportbedrijf van Ridderbos werd aangetroffen. Bij het opnieuw oversteken van de straat kwamen we terecht bij Broekema, bekend van de kranten en de folders,  waar sinds kort een nieuwe villa staat.

Tolhuis en sportpark

Aan de andere kant van de straat staat het Rijksmonument het "Tolhuis" dat rond 1850 werd gebouwd. We zijn dan tevens bij de 'oude officiële' ingang van het Sportpark, nu met de naam "De Koepel" en thuisbasis van de voetbalverenigingen VV Haren en VV Gorecht. Met elk een kantine en kleedkamers maar met gezamenlijk gebruik van de velden. Links van de oude hoofdingang stond eerder het clubhuis van de Duivenvereniging terwijl de Atletiekvereniging ATC ’75 de atletiekbaan aan de westzijde van het complex benut. De vroegere kantine van VV Haren wordt thans benut voor Fitness doeleinden. De Koepel heeft nu de ingang en parkeervoorziening aan de Scharlakenlaan (parallel aan de Dr. Ebelsweg). Dat Haren vroeger overwegend agrarisch was moge ook blijken uit de bewoning aan de Onnerweg en omgeving, waarvan sommige reeds genoemd zijn. Bij de vroegere driehoek van de Onnerweg en de Molenkampsteeg bevond zich de groentekwekerij van Venema en even verder, zuidelijk naast Broekema, de keuterboerderij van Pieters. De nu dubbele woning op Onnerweg 17, ten zuiden van het paadje naar de Berkenlaan, was ooit in gebruik als gasthuis.

Burgemeestersbuurt

Als we de Molenkampsteeg ingaan bevindt zich aan de rechterzijde de zogenaamde 'burgemeesterswijk', aangezien meerdere straten de namen dragen van ex-burgemeesters: Van Trojen, De Sitter, Jorissen, Remminga en Quintus. Voorbij de Remmingaweg kennen we thans de kapperszaak van "Marco en Miranda", daarvoor oefende Piet Teune daar dit beroep uit, nadat die het overgenomen had van Piet Sikkema. In de andere helft van dit pand bevond zich vroeger de kruidenierswinkel van Zuiderveld die werd opgevolgd door Flikkema. In het dubbele pand ernaast woonde de familie De Lange behorende bij het transportbedrijf "Dunnebacke", en in de andere helft zit de fietsenzaak "Oosterhaar" van Van der Lande.

Boeremapark

Aan de oostzijde van de straat staan de woningen van de Harener Woningstichting en verderop bereiken we de Parkweg die ons leidt naar het zogenaamde kabouterdorp en naar het Burgemeester Boeremapark. Het park dat in 2016 in de schijnwerpers stond vanwege het 80-jarig bestaan met een verering aan wijlen burgemeester Boerema. De burgemeester aan wie de aanleg, uit een oogpunt van werkgelegenheid, is te danken en naar wie het is genoemd, evenals de grote bank aan oostzijde. (Voor uitvoerige uitleg over het ontstaan, de aanleg en het wel en wee verwijs ik u gaarne naar de betreffende website en het speciale nummer van Harens Old Goud in de boekhandel van Boomker). Bij de totstandkoming had het park drie identieke in/uitgangen: aan de Lokveenweg, de Molenkampsteeg en de Onnerweg. Bij de laatstgenoemde verlaten we het park zodat we daar de route weer oppakken en voortzetten. Tussen deze uitgang en de Molenkampsteeg zat vroeger in het witte, vlak op de weg staande, lage huis het transportbedrijf van Daan van Rijn.

Naar de Nieuwlandsweg

In de driehoek van de Onnerweg-Hertenlaan-Nieuwlandsweg stond een dubbele woning met aan de ene kant kapper Oosterwoud en ernaast schoenmaker Koster. En waar we nu de woningen aan het Nijland aantreffen stond in het verleden de boerderij van B. Jansen. Op dezelfde plaats heeft aan de Nieuwlandsweg van 1964 tot 1972 het Shell benzinestation van Piet Bode gestaan. Later vestigde garage Niemeijer er zich en daarna Visscher met autotechniek. Aan de overkant van de weg, waar zich nu de dierenartspraktijk bevindt, had Jan Bakker eerder zijn zuivelbedrijf en verderop op nr. 21 zat ooit kruidenier Takens en later schilder Folkersma. En nog weer verder aan de westzijde vroeger smederij/fietsenmaker Riemeijer, later opgevolgd door smid Veenhuis met ook haarden en kachels. Het noordoostelijke deel van het kerkhof was vroeger de kwekerij van H. Arwert. En dan zijn we aan de andere kant van de weg op nr. 28 het instructiebad van Overzet gepasseerd, terwijl vanuit de dubbele woning op nr. 40 en 42 de schilders Adema en Goedhuis hun beroep uitoefenden, alwaar later ook nog de familie Boddeveld woonde met "Devito" kousenreparatie. Voorbij de Steenkamp bevond zich tussen 1961 en 1970 in een noodgebouw de hervormde ULO-school.

Auteur

kvanderweide