Van Helpman naar Haren - Haren OOST (deel 21)

HAREN

In meerdere delen neemt gastschrijver Henk Werners uit Haren u mee 'Van Helpman naar Haren'. Deze week deel 21 Van Helpman naar Haren - Haren OOST.

Van de Hertenlaan via de Jachtlaan naar de Kromme Elleboog

Aan de zuidkant van de Hertenlaan zijn we jarenlang vertrouwd geweest met de aanwezigheid van de school. Van 1958 tot 1968 de Professor Van Hall MULO/ MAVO en van 1970 tot 1995 de openbare lagere Professor Van Hall school. De openbare school ging daarna met de naam de "Linde", in samenhang met OBS de Brinkschool, voort. Dit schooljaar heeft de Linde de deuren moeten sluiten wegens een tekort aan leerlingen, er zaten 81 leerlingen op de school. Van hier gaan we terug in oostelijke richting en dan passeren we de inmiddels beschreven Nieuwlandsweg, die in het verleden ook wel Nijlandsweg en ooit ook Boersteeg werd genoemd. We slaan linksaf de Jachtlaan in die tot 1963 nog de naam Onnerweg droeg met aan de linkerzijde vroeger het Groene Kruisgebouw (reeds beschreven) en daarnaast de Heide en Watersteeg, ontstaan uit twee stegen namelijk de Heidensteeg en de Watersteeg. Iets verderop zijn we bij de Hubertushof, waar tot 1960 de boerderij met omliggende landerijen van Abbring op nr. 23 stond. Aan de overzijde bevind zich sinds 1938 de Lokveenweg, genoemd naar het Lokveen dat als zeer drassig gebied op de plek van het huidige Boeremapark lag. Op de zuidelijke hoek van de straat bij de Onnerweg heeft de boerderij van Ridderbos gestaan.

Voorhorst met poorthof

Voorbij de ingang naar het park komen we bij de P. Wieringaweg, in 1947 genoemd naar de in 1944 gesneuvelde gemeentesecretaris. Op de hoek van de straat staat de Jeruzalem/Maranathakerk "De Hoeksteen". Steken we de straat over dan zijn we in de Poorthofsweg, in 1938 genoemd naar een aangrenzend gebied met buitenplaats en grachten met de naam Voorhorst met een zogenaamde Poorthof. Aan deze weg bevond zich links ook de boerderij van de familie Berghuis, later Alberts. Bij terugkeer naar de Jachtlaan komen we rechts (sinds 1968) bij de zijstraat naar de Bamshorn, de plek waar vroeger de boerenbehuizing van Piet Prins heeft gestaan. Aan de Bamshorn bevindt zich de Nieuw Apostolische Kerk, het Uitvaartcentrum Monuta Dalmolen en sporthal De Bam. Ten behoeve van de bouw van De Bam moest ter plekke de toenmalige boerderij "Jessicahoeve ", van Jansen wijken. Op de hoek, met tegenoverliggend de Terborgsteeg, was eerder een vijvertje waarop wintersedagen werd geschaatst. In het verleden heeft vlak voor de Oude Hoflaan een boerenbehuizing gestaan waar kolenhandel Van Steenwijk nog heeft gezeten en daarvoor de familie Eitens. De Oude Hoflaan van 1937 heeft alles te maken met de oude hoven (boerenerven) van vroeger. Het witte kerkje van de Vereniging van Vrijzinnige Protestanten staat er sinds 1938.

Project X

Bij het vervolgen van de route staan we tegenover de Stationsweg als het ware in de kern van de gewelddadigheden van het project X op 21 september 2012. Een aangekondigd verjaardagfeestje ontaardde via de sociale media in een kopie van een Amerikaanse speelfilm over een uit de hand gelopen feest. Het leidde tot een ongekende gewelddadige, vernielzuchtige en onvergetelijke gebeurtenis in de Harense geschiedenis. Op Jachtlaan 5 zat vroeger de kolen- en oliehandel van Meijer, en voor 1930 toen dit gedeelte nog Stationsweg heette, aldaar de Gebr. Eitens kwekers en brandstoffen. Vanaf de jaren ’90 tot 2015 zat op die plek Folkert Konings (uiteindelijk) met een keukenbedrijf. Waar nu aan de noordkant de dubbele woning ernaast staat, stond vroeger de melkfabriek van de Harener veehouders (zie foto). We komen dan aan bij de Kerkstraat waarover in een eerder artikel is geschreven, evenals de er tegenover liggende zaak van Aldi, voorheen garagebedrijf Venema en daarna Van der Dong, en nu daarboven de woonappartementen met de naam Jachtstede. Op de huidige inrit van Aldi stond eerder de woning van schilder Bulthuis, en dan zijn we bij de Kromme Elleboog.

Kromme Elleboog

Waar eens de wasserij van Bouwman was is nu het Assurantiekantoor van "Ridderbos".  Ernaast zat vroeger Huitema als melkventer maar daarvoor de timmerzaak van Alkema, met stoffeerder Eisses op nr. 60 ernaast als buurman. In het dan aanpalende pand woonde Siegers, nu het "Schoonmaak- bedrijf De Wit". En waar nu het "Studie Centrum" zich bevindt op de hoek met de Oude Brinkweg, zat vroeger de kolenhandel van Rieks en Jan Eitens. Op de andere hoek treffen we tegenwoordig "Galerie de Aanblick“ aan, maar vroeger stond daar de boerderij van Oosterveld waarin later ook nog de familie Boer heeft gewoond. Mevrouw Oosterveld had er ook een snoepwinkeltje waar de jeugd met een halve cent naar toe ging om er een gelukstoffee te kopen. In de oorlog was de boerderij het domicilie van de NSB, en aansluitend bij het toendertijd achterliggende sportveld, heeft VV Haren in de boerderij destijds kleedkamers gehad.

Sportveld met bijzondere geschiedenis

Het bedoelde sportveld bevond zich op de plek waar nu de woningen aan de Brinkhof, de appartementen van de "Brinkenborgh" en de gymzaal (Judo locatie) staan. In het laatst genoemde pand is trouwens ook het kantoor en archief van Old Go gevestigd (open op donderdagen 14.00 - 15.00 uur). Aan de overzijde bevinden zich flatgebouwen waaronder de "Oudste Brink Flat" en verderop de OBS Brinkschool. Op het bedoelde eerdere sportterrein vonden in die tijd allerlei dorpsactiviteiten plaats, zoals bijvoorbeeld vliegerwedstrijden, windhondenrennen en (in een zogenoemde driemastertent) zangconcoursen en evenementen van ’t Nut. Aan de noord-westkant hebben ook nog noodlokalen van een openbare school gestaan. Reeds voor de oorlog bestonden er plannen om bij dit sportveld een sporthal te plaatsen, de funderingen en een kelder lagen er in 1939 doch toen kwam het niet verder. Zeer triest genoeg volgde er in 1940 in die kelder, die vol water stond, een verdrinking van de 7 ½ jarige Meindert Kits die, wonende aan de Terborgsteeg, aldaar met een doos als boot aan het spelen was. In de oorlog liet ook de bezetter de boerderij en het sportveld niet ongemoeid, men verzamelde er de ingevorderde paarden, die vervolgens aan de Kerklaan aan een keuring werden onderworpen.

Straat met veel neringdoenden

We keren weer terug naar de Kromme Elleboog alwaar op nr. 48 Eeuwema destijds zijn timmerbedrijf had, later woonde daar de familie Nijborg. Ernaast begon Albert Koops zijn bedrijf, aanvankelijk met fietsen en later (als Koops & Bruining) uitgebreid met elektra en sanitaire voorzieningen. Zoon Bert nam vervolgens de zaak over en verkaste naar het bedrijventerrein Felland. In de andere helft van het pand was de winkel en het schildersbedrijf van Ploeger gevestigd, die later naar de andere kant van de muur verhuisde. Een dierenwinkel volgde in de zuidelijke helft van het pand en inmiddels is makelaardij "Unistee" daar terecht gekomen. Ploeger verhuurde vervolgens zijn winkelpand aan een vakgenoot, maar sinds 1 maart bevindt zich er de bloemenzaak "Bloemsier-kunst Groeneveld" van Clarissa Drenth. In het pand op nr. 38 woonde J. Haverdings als kruidenier en op nr. 32 o.a. A. Veenhuis maar ook Bé Ritzema die aan de Rijksstraatweg (dicht bij de Julianalaan handelde in onder andere borstels, schrobbers en schoteldoeken. In de dubbele behuizing 30 en 28 zaten de melkboeren Catrinus Eitens en Siep van der Net. In het hoge huis daarnaast was schrijver dezes, toen hij z’n loopbaan hier begon, twee jaar in de kost bij de dames Boomker.

Bovenarm en onderarm

Nog net voor de kruising of wel op de hoek, anders gezegd aan het eind van de bovenarm, in de dubbele behuizing, woonden de families Anne Westerhof en Jan Noordhuis uiteindelijk als compagnons van een stelmakerij. Gerrit Smid woont als schoonzoon nu in het huis van Westerhof en vertelde mij dat wijlen zijn vrouw Reina de betiteling bovenarm en onderarm had uitgevonden. De bocht om naar rechts belanden we dus in de "onderarm" van de Kromme Elleboog, alwaar zich nu de huisartsenpost bevindt. Voor Jan Noordhuis zat Sikkema daar als stelmaker maar die verhuisde later naar de Rijksstraatweg, noordelijk naast slager Groefsema. Aan de overzijde op de hoek van de straat met de Kerklaan woonde destijds petroleumboer Veenhuis, in de nu nog aanwezige dubbele woning groenteboer Haverdings en aan de oostkant melkventer Bisschop. Vervolgens boer Jan Hoving en later zoon Henk als voerman en weer later woonde zoon Willy er als bouwondernemer. Hun buurman was rietdekker Ebels en naast de huidige Henricus Muntinglaan de boerderij van Luut Bolhuis. Aldaar later restaurant "V.O.F. Het Voorhuis" en nu "Fun Cooking", een samenwerkingsverband voor dagbesteding. De Muntinglaan (van 1960) leidde onder andere naar het kantoor van bouwonderneming Geveke, nu woonappartementen "De Muntinge". Volgende keer verplaatsen we ons naar de westkant van de " bovenarm" van de Kromme Elleboog. Rectificatie m.b.t. vorige deel: Niet Dunnebacke maar compagnon Daan van Rijn woonde in het witte lage boerderijtje aan de Onnerweg.

Auteur

kvanderweide