Houd Gorecht groen

GLIMMEN

Het organiserende Landschapsbeheer Groningen had dat goed gepland, want het paviljoen bevindt zich midden in het Harener deel van het gebied het Gorecht. Het Gorecht bestond uit twee delen: het Go, ten westen van de Hunze, en Drenterwolde, of het Wold, ten oosten hiervan. Go heeft de algemene betekenis van gouw of landstreek, maar werd ook in de meer speciale betekenis van immuniteit gebruikt.

Landschapsgeschiedenis Gorecht

Prof. dr. Henny Groenendijk, bijzonder hoogleraar Archeologie en maatschappij aan de Rijksuniversiteit Groningen en inwoner van het Gorecht-gebied, hield een gloedvol betoog over de landschapsgeschiedenis van het Gorecht. Groenendijk: “Het Gorecht-gebied ligt op en rond de Hondsrug en loopt door naar de Stad, de westflank van het gebied is iets minder uitgesproken. In het beekdal naast Sassenhein leefden in de Hamburgcultuur (13.000-10.000 v. Chr.) rendierjagers. Aan de Nesciolaan in Haren is in de vorige eeuw een bijzondere eik gevonden die aan de hand van de jaarringen kon worden gedateerd naar 2134 v. Chr. Ook de Hondsrug is tenslotte nat geworden en naar mening moet je het ‘landschapsarchief’ kennen om het gebied goed te kunnen beheren. Door de rode keisteen blijkt de watervoerafvoer in natte perioden aan de Kampsteeg in Noordlaren bijvoorbeeld slecht te verlopen. Bij Onnen is er een bijzonder gebied waar we hebben gezocht naar een hunebed en de pingo(ruïne)* bij De Oorsprong hebben we afgegraven om 8.000 jaar vegetatiegeschiedenis te reconstrueren. Op de Onner Es zijn veel vondsten gedaan uit de late Romeinse tijd en door goed te kijken blijkt dat het dorp, met z’n voor- en achterwegen, in de 9e eeuw is opgeschoven naar de huidige plek. Noordlaren kent een duidelijke blokstructuur en Glimmen is een bijzonder dorp. Het is nooit een kerkdorp geworden, heeft ook een ladderstructuur en een van de achterwegen loopt door naar Noordlaren. Het Huis te Glimmen is een bijzondere plaats waar keukengerei uit de 12e/13e eeuw is gevonden. Het is logisch dat de Hereweg op de top van de Hondsrug is aangelegd en in de 9e eeuw, de tijd van het grondbezit, vergde de structuur een infrastructuur. Ten slotte wil ik nog zeggen dat het afgraven van enorme volumes in het kader van natuurontwikkeling een grote bedreiging vormt: er verdwijnt informatie, wat ten koste gaat van het landschapsarchief.”

Landschapsbelevingsonderzoek

De avond begon met een presentatie van de kersverse afgestudeerden aan de hogeschool Van Hall Larenstein, Gerk Vellema en Bart Koops. Zij hebben samen een landschapsbelevingsonderzoek voor het gebied Gorecht uitgevoerd. Aanleiding voor hun onderzoek was een landschapsconvenant uit 2015 om burgers meer bij het landschap te betrekken. Bij het onderzoek stonden de waardering van de fysieke kenmerken en de binding, het gebruik en beheer van het gebied centraal. Wanneer levert het gebruik van het landschap belemmeringen op voor de boeren en het beheer is belangrijk voor het Groninger Landschap. Uit de antwoorden op de vragenlijsten die bewoners en voorbijgangers hadden beantwoord, bleek onder meer dat het kennisniveau laag is. Uit het onderzoek van Vellema en Koops komt als advies naar voren om de gebruikers bij het beheer te betrekken door lezingen te geven, advies te geven over het beheer en het vrijwilligerswerk goed te organiseren. Concreet adviseren ze aan Landschapsbeheer Groningen om te investeren in kennis door de oral history vast te leggen door personen op gevorderde leeftijd te interviewen die verhalen over het landschap kunnen vertellen. Verder is het advies om sessies per dorp te houden om de zorgen en wensen van de bewoners aan te horen. Als laatste advies gaven Vellema en Koops aan om aan de hand van een ideeënbijeenkomst de plannen concreet te maken. De rol van Landschapsbeheer Groningen moet faciliterend zijn door het organiseren van cursussen en excursies en het eerder genoemde structureel organiseren van het vrijwilligerswerk.

Beheer en overzicht projecten

De avond eindigde met aansprekende presentaties door Evert Dijk, meewerkend voorman bij Landschapsbeheer Groningen, over het beheer van karakteristieke landschapselementen in het Gorecht en een overzicht van projecten in het Gorecht door Henri Naaijer en Robert Kalkhuis, projectleiders bij Landschapsbeheer. Laatstgenoemde beschreef het project ‘Natuur erven’ dat in Mid- en Noordlaren wordt gestart om de biodiversiteit te bevorderen. De bedoeling is om op particuliere natuurerven de kruidenrijke vegetatie te bevorderen en bijvoorbeeld heesters – goed voor de bijen – aan te leggen.

Met de prangende vraag uit het publiek of de Hereweg (heir=leger) door de Romeinen is aangelegd – die prof. dr. Henny Groenendijk beantwoordde met: “Naar mijn mening is de weg in de tijd van Karel de Grote, de Karolingische tijd, aangelegd” – in gedachten fietste uw verslaggever over diezelfde weg huiswaarts.

* Een pingo(ruïne) is een bolvormige heuvel die ontstaat in een gebied met permafrost waar door het uitzetten van bevroren / bevriezend grondwater een laag bevroren grond wordt opgetild.