Graven in kloosterverleden

HAREN - Archeologiestudenten zijn maandag 13 mei voor het derde achtereenvolgende jaar begonnen met het onderzoeken van (de inhoud van) een aantal proefsleuven op het terrein waar ooit het cisterciënzer vrouwenklooster Yesse in Essen bij Haren moet hebben gestaan.

Geschiedenis

Annemiek Bos, beheerder van het bezoekerscentrum van klooster Yesse, hield zaterdag 11 mei voor een aantal belangstellenden een bevlogen lezing over het vrouwenklooster. Het klooster heeft van 1215 tot 1594 op de plaats van het huidige buurtschap Essen gestaan. Bos vertelde dat het klooster vele landerijen, corpuslanden, in bezit had, dicht bij het klooster liepen de landerijen tot aan de Rijksstraatweg en tot aan Euvelgunne. De cisterciënzers waren boeren en moesten in eigen voorzien. Uit opgravingen is gebleken dat de kerk is gebouwd volgens de regels van Benedictus, gelegen van oost naar west, waarbij de gebouwen ten zuiden lagen voor de warmte. De zusters kwamen uit gegoede families en het was bijzonder dat het een zelfstandig vrouwenklooster was.

De zusters gingen uit vrome overwegingen het klooster in maar konden zich er ontwikkelen: het klooster moet al vroeg een school hebben gehad. Hoeveel zusters er waren is niet zeker: twaalf tot vijftien? Gezien de grootte van het klooster kunnen het er ook dertig zijn geweest. Er was sprake van kuisheid in de zin van zuiver denken en reinheid van de ziel. Ora et labora – bid en werk – was de kloosterregel van Benedictus die gold: bidden tijdens het werk kon ook – werken werd bidden. De kloosterzusters sliepen in hun pijen, wat niet erg hygiënisch moet zijn geweest. De plek voor het klooster werd gekozen omdat het ‘afgelegen’ lag en toch dicht bij de stad, omdat het goed bereikbaar was via water en omdat het aan de voet van de Hondsrug lag en ‘altijd droge voeten’ had. Toch zou het water altijd een gevaar blijven. Er zijn in de loop der tijd opmerkelijke vondsten gedaan: een vikinggewichtje waaruit blijkt dat er rond het jaar 800 al werd gehandeld, een pauselijke bulla en bijzondere oorkonde waarin de abt van Clairvaux zich uitspreekt voor de voortduring van Yesse. Uit alles blijkt dat het een belangrijk handelscentrum was.

Wandeling

Aansluitend aan de lezing maakten de belangstellenden nog een korte rondwandeling over het centrale kloosterterrein, van de kronkelpaden maken de bewoners al eeuwenlang gebruik. Bos legde uit dat de kerkje qua afmetingen vrij bescheiden – 11 bij 27 meter – was in verhouding met de gebouwen eromheen. We zzagen de proefsleuven waar maandag de onderzoeken zijn begonnen en ook de plek waar is gezocht naar een kapel waarvan men dacht dat deze op het kloosterterrein stond. De resten van de kapel zijn nooit gevonden. De kloostergracht, die ooit tien meter breed was en aan de ene kant liep naar de Drentse Aa en aan de andere kant naar de Hunze, is vooral aan de noordkant nog goed zichtbaar. Opmerkelijk is dat er vroeger een greppel liep binnen de gracht, die fungeerde als zoetwaterreservoir.

Uw verslaggever verliet na de informatieve wandeling het terrein waar vroeger ooit het klooster Yesse stond via de noorderpoort, benieuwd naar wat de nieuwe opgravingen zullen opleveren.

Kees Romijn