Voorouders aan schandpalen duiken op tijdens Dag van de Groninger Familiegeschiedenis

Een voorouder die op de Grote Markt aan de schandpaal stond: de zoektocht naar het familieverleden levert soms onverwachte - en ook ongewenste - resultaten op. Toch is het onverminderd populair. Zaterdag bleef tijdens de Dag van de Groninger Familiegeschiedenis in de Groninger Archieven geen stoel onbezet.

Els Kramer

Els Kramer (58) uit Groningen

De naam ‘Kortenkool’ loopt als een rode draad door de speurtocht van Els Kramer naar haar familiegeschiedenis. Want waar komt die naam vandaan? Ze stuitte tijdens haar onderzoek op schandpalen en lijfstraffen. ,,Tijdens de verkeringstijd van mijn grootouders deed het gerucht de ronde dat mijn opa geen ‘echte’ Kortenkool was. Spittend in het verleden stuitte ik al snel op een document waaruit bleek dat Jan, de opa van mijn opa, niet met zijn geliefde mocht trouwen.’’

Waarom niet? ,,De ouders van Jan, Theodorus Jan Bruintjes en Elizabeth Geerts Kruitmoes waren niet getrouwd. Theodorus was namelijk al getrouwd met Grietje Jan Smit.’’ Uiteindelijk ontdekt Kramer dat Theo en Grietje vanwege diefstal tot het tuchthuis waren veroordeeld. Grietje stond eerst nog enige tijd ‘te pronk’ op de Grote Markt. ,,Grietje wordt naar een tuchthuis in België gestuurd, omdat ze een slechte invloed op haar man zou hebben. Theo krijgt na twee jaar gratie. ,,Grietje zat haar straf uit en stierf terwijl ze op weg was naar het Noorden.’’

Blijft het raadsel van Kortenkool over. ,,Jan moest zijn achternaam Bruintjes in de achternaam van zijn moeder veranderen. In de geboorteakte wordt zij Elizabeth Geerts Kortenkool genoemd. Maar waarom zij de naam Kortenkool gebruikt i.p.v. Kruitmoes is tot nu toe nog een groot raadsel.’’

Een ambtenaar had ontdekt dat de vader van Jan zowel Theodorus als Tidde werd genoemd.’’ Hoe zat dat? ,,De ouders van Jan, Theodorus Jan Bruintjes en Elizabeth Geerts Kruitmoes waren niet getrouwd. Theodorus was namelijk al getrouwd met Grietje Jan Smit. die volgens het document „destijds heimelijk haren man verlaten heeft, en naar men gist, naar België is vertrokken zonder dat er ooit later van haar bestaan is gebleken”.

Jan moest zijn achternaam Bruintjes dus in de achternaam van zijn moeder veranderen. In de geboorteakte wordt zij Elizabeth Geerts Kortenkool genoemd. Maar waarom zij de naam Kortenkool gebruikt i.p.v. Kruitmoes is tot nu toe nog een groot raadsel.’’

Hoe liep het met Grietje af? ,,Nu weet ik dat het verhaal dat zij haar man had verlaten niet klopt, Theodorus en Grietje zijn met nog een handlanger op dievenpad gegaan, maar helaas werden zij betrapt. Grietje werd een half uur ‘ter pronk gesteld’ op de Grote markt’’ Beiden krijgen vijf jaar tuchthuis, maar Grietje wordt naar België gestuurd omdat ze een slechte invloed op haar man zou hebben. Theo krijgt na twee jaar gratie. ,,Grietje zat haar straf uit en stierf terwijl ze op weg was naar het Noorden.’’

Eppo van Koldam

Eppo van Koldam (69) uit Groningen

De heilige graal die Eppo van Koldam zoekt, betreft simpelweg zijn eigen achternaam. ,,Na al die jaren weet ik nog steeds niet waar die naam vandaan komt. In Duitsland is een plaatsje dat zo heet. Mijn familie komt oorspronkelijk uit Oost-Groningen. Misschien was er een voorouder die van Koldam naar Nederland verhuisde en naar zijn vorige woonplaats werd vernoemd. Maar dat is een aanname. Dit staat echt nergens vermeld.’’

Van Koldam is voorzitter van de Nederlandse Genealogie Vereniging afdeling Groningen (300 leden) die mede-organisator van de Groninger Familiegeschiedenis is. . ,,Wat mij zo aan genealogie fascineert, is dat je niet alleen onderzoek naar je eigen familie doet, maar ook meer over de regionale geschiedenis leert.’’

De oud-gemeentesecretaris van de voormalige gemeente Haren schrijft erover in de Groninger Gezinsbode. ,,Ik wil niet alleen wat namen en geboortedata noteren. Ik wil weten wie ze waren. Hoe leefden ze? Wat was hun positie? Een groot aantal familieleden was smid. Met mijn broer heb ik een tocht gemaakt langs de plekken waar zij woonden en werkten. Gewoon om te kijken waar het zich allemaal afspeelde en of er misschien nog iets is te zien.

Otto Nienhuis

Otto Nienhuis (63) uit Assen

De fascinatie voor archieven begon op zijn twaalfde. ,,Een tante waar ik vaak logeerde had een kast met allemaal familiespullen. Daarin begon ik wat te rommelen en ik vond een stamboom van de familie van mijn moeder. Ik was een jaar of twaalf en daarna ben ik zelf op zoek gegaan. Het is uiteindelijk mijn beroep geworden, want ik ben nu archivaris bij de gemeente Tynaarlo.’’

Het scheelt maar weinig of zijn onderzoek zit erop. ,,Ik heb de familiegeschiedenis bijna compleet. Nou ja, eigenlijk is het natuurlijk nooit compleet, maar ik ben een heel eind gekomen. Mijn moeders familie gaat terug tot 1600 en die van mijn vader tot 1735.’’ De basis werd door zijn grootvader gelegd. ,,Hij beschikte over het familie-archief. Dit bestond uit akten, diploma’s, testamenten, bidprentjes en nog veel meer. Dat heb ik nu in huis.’’

Elke dinsdagavond en vrijdag zit hij op zijn vaste plek in de studiezaal van de Groninger Archieven. ,,Ik vind het fascinerend als er iets ontbreekt. Zo doe ik nu onderzoek naar de boerderij ik ben geboren en alle andere die in de oude gemeente Bedum liggen.’’