Boek over kunstenaar Werkman en rijwielhandelaar Glaudé: beklemming én vriendschap in de oorlog

GRONINGEN ‘Twee vogels in één beklemmende kooi’ verschijnt 14 maart. Het verhaal van rijwielhandelaar Glaudé, die tijdens de oorlog met Werkman een cel deelde.

2 april 1945. Het zou nog maar even duren voordat Groningen bevrijd zou worden, maar toch wordt rijwielhandelaar Eelke Glaudé opgepakt door de bezetters. Hij zou de Groningers hebben gewaarschuwd een blokje om te fietsen, zodat hun fietsen niet gebruikt zouden worden door de Duitsers.

In het Huis van Bewaring treft de Groninger rijwielhandelaar de later bekend geworden kunstenaar Nicolaas Hendrik Werkman. Glaudé overleeft deze gevangenschap; Werkman wordt na zijn gevangenschap gefusilleerd. In zijn tekst beschrijft Glaudé uitvoerig over de vriendschap die in de cel ontstaat: op veertien velletjes bladpapier. Liefhebbers van Werkman brengen dit verhaal uit in het boek ‘twee vogels in één beklemmende kooi.’

Werkmanjaar 2015

,,Het initiatief voor dit boekje vloeide voort uit het Werkmanjaar in 2015”, vertelt Geert Lameris, die door de jaren heen verschillende projecten rondom Werkman organiseerde. Ook dit keer pakte hij de telefoon op om de andere kenners van Werkman bijeen te brengen voor het boekje. ,,We wilden de tekst van Glaudé al langer toegankelijk maken voor een groot publiek. Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Groningen werd bevrijd: dat leek ons een mooi moment om de tekst van Glaudé uit te brengen.”

Jikke van der Spek nam samen met Mieke van der Wal de tekst voor rekening. ,,We hebben enkele aanpassingen gedaan om het toegankelijker te maken”, vertelt de schrijfster. Toch heeft ze aan het verhaal zelf niets hoeven veranderen: ,,Het is een goed afgerond verhaal.” Glaudé beschrijft in details hoe hij terecht kwam in het Huis van Bewaring, en daar onder anderen met Werkman lang een cel deelt. Van der Spek: ,,Je voelt de beklemming.” Ook wanneer Glaudé op vrije voeten komt, vertelt hij uitvoerig over de hereniging met zijn familie.

Van der Spek vindt dat Glaudé zijn ervaringen op een ingrijpende manier heeft kunnen opschrijven. ,,Hij vertelt heel beeldend.” Lameris knikt. ,,Het moment van de gevangenschap en de vriendschap is ook heel intiem. Ik vind dat knap: Glaudé was rijwielhandelaar, geen auteur. Toch kon hij het goed verwoorden. En door zijn tekst hebben we nu een heel goed beeld van de vriendschap tussen Glaudé en Werkman, ten tijde van de oorlog.”

Akke Boonstra