Coretta Van Leer over corona #5: Die drukbezochte demonstraties tegen racisme kunnen ons leren hoe Covid-19 werkt

Met veel mensen demonstreren tegen racisme, dicht op elkaar maar wel in de buitenlucht. Is dat nu veilig of niet? Dat weten we niet, zegt arts-microbioloog Coretta Van Leer van het UMCG.

Zo'n demonstratie als maandag in Amsterdam, waarbij duizenden mensen protesteren tegen racisme, is dat nu veilig of niet? Aan de ene kant: veel mensen dicht op elkaar. Aan de andere kant: wel in de buitenlucht, waar de verspreiding van het coronavirus niet zo snel gaat.

„We weten niet of dat veilig is”, zegt arts-microbioloog Coretta Van Leer van het UMCG. „Er is nog van alles dat we niet weten over Covid-19.”

Voor de duidelijkheid: Van Leer zou veel liever zien dat de demonstranten voldoende afstand houden. Mensen aanmoedigen om dicht op elkaar te staan, dat zou ze nooit doen.

Maar als het dan tóch gebeurt, dan kunnen we onze ogen maar beter goed openhouden. We kunnen er namelijk wél iets van leren.

Dat zit zo.

Hoe weet je nu of Pinkpop wel of niet veilig door kan gaan?

Uit voorzorg zijn deze zomer vele evenementen afgelast. Dat is natuurlijk logisch, niemand wil dat mensen ziek worden.

Maar wat als grote evenementen in de openlucht eigenlijk best veilig zijn? Het zou fijn zijn als bijvoorbeeld Pinkpop in de toekomst wel weer kan.

Maar ja, hoe weet je dat?

Nou, door experimenten te doen. Alleen: een wetenschappelijk experiment opzetten, mag zomaar niet. Wetenschappers mogen proefpersonen niet aan allerlei potentiële gevaren blootstellen. Dat willen ze bovendien ook helemaal niet.

En daarom moeten wetenschappers de komende dagen en weken goed opletten

Die grote demonstraties in de Verenigde Staten en in heel de wereld tegen racisme? Die bijeenkomsten kunnen dienen als experiment.

„Ik hoop dat we slim genoeg zijn om goed op te letten”, zegt Van Leer.

Want, zegt ze: als die demonstraties in de buitenlucht een risico vormen, dan gaan we dat de komende tijd zien. Zeker in de VS, waar het coronavirus in sommige steden nog veel voorkomt, zullen die protesten voor nieuwe uitbraken zorgen. „De demonstraties bieden de kans om te kijken wat de risico's zijn.”

En wie weet ontdekken we zo of festivals in de buitenlucht in de toekomst misschien best kunnen. „Tussen de situatie op de Dam in Amsterdam en die tijdens Pinkpop op een zonnige dag zit niet zoveel verschil.”

Het wordt nog wel een ingewikkelde puzzel

Makkelijk zal het niet worden, waarschuwt Van Leer alvast. Er zal flink wat moeten worden uitgepluist.

Bij een wetenschappelijk experiment heb je veel meer dingen onder controle. Dat is bij die demonstraties anders. Hoeveel mensen op de Dam waren bijvoorbeeld ziek? Dat weten we niet. Dat maakt het lastig.

Bovendien zijn er allerlei variabelen die een rol kunnen spelen. Gebruikten mensen mondkapjes? En hoe was het weer? Van Leer: „Als in Amsterdam de komende weken geen nieuwe uitbraak komt, kun je niet zomaar concluderen dat een openluchtconcert in oktober ook wel veilig is. Dan zijn de weersomstandigheden heel anders.”

En dan moeten de nieuwe gevallen van corona ook nog eens heel goed worden geregistreerd. Oftewel: de GGD moet in Nederland aan iedereen die ziek wordt direct vragen of-ie misschien bij een protest is geweest. Dat moet allemaal worden vastgelegd. En dan niet alleen in Nederland, maar ook elders.

En dan kunnen wetenschappers daarna met al die data puzzelen.

Nee, makkelijk is het niet. Maar: dit is wat we hebben. Een gewoon wetenschappelijk onderzoek zit er niet in. Hier moeten we het mee doen.

En dinsdagavond in Groningen, kunnen we veilig protesteren?

Ook in Groningen is een demonstratie tegen racisme. Dinsdagavond om 18 uur op de Grote Markt, met de Vismarkt als uitloop als het druk wordt.

Kunnen we rustig gaan, of is dat onverstandig?

Het kan, aldus Van Leer. „Demonstreren tegen racisme is belangrijk. En in de buitenlucht is het veilig, mits je op anderhalve meter afstand van anderen blijft. Let dus wel goed op. Wordt het te druk, neem dan vooral afstand.”