Grote steden in diepe crisis door corona: 'Als dit zo doorgaat, staat straks een kwart van de winkels leeg'

Nederlandse binnensteden zien hun bezoekersaantallen kelderen door de coronacrisis. Brancheorganisatie INretail vreest enorme kaalslag en gaat met 13 stadsbesturen om tafel om het tij te keren. Daarmee begint ze in Groningen.

Het Groningse stadscentrum zit momenteel op ongeveer 60 procent van de gebruikelijke bezoekersaantallen, zegt voorzitter Eric Bos van de Groningen City Club (GCC). ,,Vooral de modewinkels hebben het zwaar. En de horeca natuurlijk.’’

Geen bezoek uit Ommeland, online shoppen neemt grote vlucht

Bos ziet verschillende redenen voor de rust. ,,We missen bezoekers uit de regio, die normaal gesproken een dag hierheen komen met de bus of de trein. Veel van de studenten, die anders op de terrassen zouden zitten, zijn de stad uit. Mensen gaan niet op vakantie, dus doen ze daarvoor ook geen inkopen.’’

En dan is er nog de duizelingwekkende groei van online winkelen. Jongeren kochten al veel via internet, maar door corona is online shoppen ook door ouderen ontdekt en omarmd. ,,Grote ketens zetten daar ook actief op in’’, merkt Bos. Groningen is niet de enige stad met akelig lege straten: in Amsterdam komt nu slechts 40 procent van het normale aantal bezoekers.

‘Dorp redt zich wel, grote stad heeft het zwaar’

,,We zien al een tijdje dat met name grote steden het zwaar hebben’’, stelt woordvoerder Paul te Grotenhuis van INretail, de branchevereniging voor winkeliers in non-food. ,,De dorpen redden zich aardig omdat inwoners daar toch veel bij lokale ondernemers blijven kopen. Maar typische winkelsteden missen echt hun toeristen en dagjesmensen. De vraag is: hoe kunnen we op een veilige manier weer wat meer aanloop stimuleren?’’

Daarvoor voert de brancheorganisatie in 13 steden gesprekken met gemeentebestuurders en ondernemers. Groningen was als eerste aan de beurt; INretail en de GCC spraken woensdagochtend samen met wethouder Paul de Rook (D66) van Economische Zaken. Naar tevredenheid, zegt Te Grotenhuis. ,,Het was een constructief gesprek’’, oordeelt hij. ,,De gemeente staat open voor suggesties.’’

Drukte spreiden en positief communiceren

Een concreet plan van aanpak is er nog niet; dat komt na een volgend gesprek in augustus. ,,Maar je kunt bijvoorbeeld denken aan meer spreiding van drukte in ruimte en tijd’’, zegt Te Grotenhuis. ,,Dat je bezoek stimuleert op weekdagen en doorsluist naar de rustigere straten. Positiever communiceren helpt ook: geen borden meer met ‘blijf thuis’, maar uitleg over hoe je veilig kunt winkelen.’’

De komende weken spreekt INretail met bestuurders van andere grote steden, waaronder Utrecht, Eindhoven en Den Bosch. ,,We willen voor elke stad specifiek bekijken wat er nodig is. En het is ook de bedoeling dat de steden van elkaar kunnen leren qua wat wel of juist niet werkt.’’

‘Dit kan leiden tot 20, 30 procent leegstand’

Ook Eric Bos heeft de indruk dat De Rook zijn best doet om Groningse ondernemers te ondersteunen. ,,Toch ben ik blij dat de landelijke vertegenwoordigers ook aanwezig waren. Om extra te onderstrepen: dit komt niet automatisch goed. Ik merk nog wel eens dat mensen wijzen op de vorige crisis, zo van ‘dat viel uiteindelijk toch wel mee’. Dit valt niet mee, het is echt een andere situatie.’’

Hoe de binnenstad zich precies zal ontwikkelen op de lange termijn, durft Bos niet te zeggen. ,,Maar als de bezoekersaantallen zo laag blijven, raken we misschien wel 20 tot 30 procent van de winkels in de stad kwijt. Dat is écht veel.’’

‘Groningen moet onderscheidend blijven’

Het is vooral belangrijk dat Groningen zich blijft onderscheiden, zegt Bos. ,,Dit is dé stad in het noorden voor kunst, cultuur, aantrekkelijke winkels en mooie terrassen. Als we dat blijven benadrukken, wil retail zich hier ook blijven vestigen.’’

Bos heeft zijn hoop voor nu gevestigd op het zomerprogramma, dat de ondernemers samen met Marketing Groningen en de gemeente optuigen. Speciale evenementen en extra reclame moeten tot september voor meer aanloop zorgen. ,,We willen vooral die bezoekers uit de regio laten merken: het is hier goed en veilig winkelen.’’