Nina de Winter geeft hardlooptraining aan vluchtelingen op Lesbos. Ondanks de verwoestende brand in Moria en corona gaat ze door

Al zo’n anderhalf jaar geeft Nina de Winter (26) hardlooptraining aan vluchtelingen op het Griekse Lesbos. Van dichtbij zag ze hoe de coronacrisis en de verwoestende brand in Moria de situatie van de kampbewoners nog uitzichtlozer maakten: ,,Het hardlopen is een afleiding en zorgt voor verbinding.”

9 september 2020 staat nog goed in het geheugen van Nina de Winter gegrift. Terwijl ze het slaap uit haar ogen wrijft, leest ze op haar telefoon de berichten. Kamp Moria is die nacht grotendeels afgebrand en ‘haar’ vluchtelingen, de hardlopers en coaches van de hardloopgroep, zijn moeilijk te bereiken. Snel wil ze naar de sportschool van hulporganisatie Yoga and Sports for Refugees, om van daaruit de opnieuw dakloos geraakte vluchtelingen te helpen.

Vanuit haar woonplaats Mytilini, acht kilometer van Moria, trekt ze naar de gym, op 4 kilometer van het nasmeulende kamp. Maar de politie houdt het gebied hermetisch afgesloten. Ook het uitdelen van voedsel en water wordt onmogelijk gemaakt. ,,Het was chaos’’, blikt De Winter terug.

Marathon van Athene

In de zomer van 2019 vertrok Nina de Winter, met haar bachelordiploma Internationale Betrekkingen van de Rijksuniversiteit Groningen op zak, naar Lesbos. Namens hulporganisatie Yoga and Sports for Refugees verzorgde ze twee maanden lang hardlooptraining voor een groep van zo’n twintig à dertig vluchtelingen in kamp Moria. Het grote doel: de marathon van Athene in november dat jaar.

De twee maanden vlogen om. De Winter verhuisde in september dat jaar voor haar vervolgstudie naar het Belgische Gent. Met lood in haar schoenen stapte ze op het vliegtuig. Ze had op Lesbos echt haar plek gevonden. Ze kon haar passie voor het hardlopen delen en leerde ook binnen de hulporganisatie nog veel bij.

Toen ze in november 2019 terugkwam om met de groep de marathon van Athene te lopen, hakte de atlete de knoop door. De studie werd stopgezet en het retourticket naar Gent ging de prullenbak in. Lesbos was haar nieuwe thuis - deze keer voor onbepaalde tijd.

Enorme positieve impact

De 26-jarige is idealistisch, vertelt ze. Het liefst zou ze zien dat geen enkel mens op Lesbos hoeft te verblijven. ,,Maar met hardlopen kan ik hier een bijdrage leveren. Het heeft een enorme positieve impact. Veel vluchtelingen zijn de sportschool echt als hun thuis gaan zien. Het is niet alleen een plek om fysiek te trainen, maar ook een goede afleiding en een mogelijkheid om vrienden te maken.’’

Zes dagen per week, tweemaal per dag worden de vluchtelingen afgebeuld door De Winter, die zelf al haar leven hardloopt. ,,Bijna topsport’’, lacht ze, ,,en ze zijn echt goed. Al is het in deze omstandigheden niet makkelijk om te trainen.’’

Corona in Moria

Want ook in het toch al ellendige vluchtelingenkamp in Moria sloeg corona dit voorjaar toe. Op 16 maart ging het kamp dicht en moest de sportschool de deuren sluiten. Even was De Winter bang dat ze de sporters niet meer kon bereiken. Met haar organisatie bracht ze sport- en fitnessmateriaal naar het kamp, zodat de trainingen door konden gaan.

Toen bleek dat de lockdown in het kamp toch lastig te handhaven was, lukte het De Winter om met een kleinere groep alsnog drie keer per week in de bergen te rennen. Zelf terugkeren naar Nederland kwam dan ook geen enkel moment in haar op: ,,Er was nog genoeg te doen. Er zaten op dat moment 15.000 mensen in het kamp. Die wil je ook niet laten verpieteren.’’

Het vluchtelingenkamp brandt af: ‘een soort Chernobyl’

En toen kwam de allerverwoestende brand in Moria. ,,Het kamp ligt letterlijk in as, het is een soort Chernobyl’’, beschrijft De Winter de situatie.

Een dag na de brand probeert ze op een scooter de sportschool te bereiken. Nu lukt het wel. Ze rijdt langs de duizenden ontheemde vluchtelingen, die in geïmproviseerde tentjes langs de weg zitten.

Haar hulporganisatie besluit de gymzaal te gebruiken als opvanglocatie voor de vluchtelingen. Dat moet in het diepste geheim. De Griekse overheid heeft verboden om vluchtelingen onderdak te bieden. Ook op het uitdelen van eten en drinken staat een boete.

Drie dagen na de brand is nog steeds niet de hele loopgroep getraceerd. De Winter gebruikt haar zaterdag om al rennend tussen de vluchtelingen al haar bekenden op te sporen. In 2,5 uur vindt ze hen: ,,Sommigen hadden al vier dagen niet meer gegeten. We hebben iedereen in de sportzaal ondergebracht, waar ze op matrassen konden slapen en te eten kregen.’’

Nieuw tentenkamp

Ondertussen stampen de Grieken en de VN een nieuw tentenkamp uit de grond. ,,Witte tenten in de modder, die met een zuchtje wind omvallen.’’ Op een gegeven moment moet De Winter de vluchtelingen in de zaal vertellen dat zij daarheen moeten. Zo niet, dan maken zij geen kans meer op asiel.

Een moeilijk moment. Niet alleen is de zaal als accommodatie - hoe provisorisch ook - aangenamer dan de tenten, ook weet ze niet of de vluchtelingen het nieuwe kamp nog wel uit mogen. Dat mag uiteindelijk wel: ,,Gelukkig, want zo kunnen de trainingen doorgaan.’’

Zelf moet ze daar even op wachten, want anderhalve week na de brand wordt ze positief getest op corona. Ze heeft geen klachten, maar moet tien dagen in quarantaine. Daarna vertrekt ze voor twee weken naar Nederland: ,,Om bij te komen. Ik moest er even uit.’’

‘Vluchtelingenkamp is een politieke keuze’

Daar verbaast De Winter zich, niet voor het eerst, over de politieke onwil om wat aan de situatie te doen: ,,Er is tien dagen superveel aandacht geweest, maar nu hoor je niks meer. Moria was al slecht, met het nieuwe kamp is het helemaal verschrikkelijk.’’

Het liefst zou ze zien dat Europa een flinke draai maakt in het asielbeleid. ,,Voor hetzelfde geld dat nu al aan Moria is uitgegeven, kun je ook honderden mensen een leven geven in Nederland. En die mensen zijn echt niet achterlijk, landen zouden zoveel aan hen kunnen hebben.’’

Sinds eind oktober is de hardloopcoach weer terug op Lesbos. Voorlopig blijft ze dat ook doen, ook al zit Griekenland momenteel weer in een coronalockdown: ,,We hebben instructiefilmpjes gemaakt. De hardlopers doen nog steeds braaf hun trainingen, hoe naar de situatie in het kamp ook is.’’