Via Zuidlaarderweg naar Glimmen

HAREN -

Vanuit de Appelbergen slaan we rechtsaf de Zuidlaarderweg in, om voorbij de in gang naar de golfbaan te memoreren dat aan de rechterzijde de boerderij van Willem Bazuin heeft gestaan.

Aan de overzijde van de weg woonde Mulder die een boderit verzorgde en als gezin tevens het Nieuwsblad van het Noorden bezorgden. Even verderop aan dezelfde kant boerde Reinders, terwijl Groeneveld op nummer 17 jarenlang aldaar het schildersbedrijf uitoefende. Als naaste buur had Roel Buist er op nummer 15 onder andere een petroleumhandel en daar weer naast op nummer13 had Wolters zijn bouwbedrijf.

Vijf panden verder met huisnummer 3 stond anno 1850 de verffabriek ‘Kranenburg‘. Later kwam daar de aardappelcommissionair Koops terecht die er ook boerderij bij had. Tijdens de oorlog ’40-’45 legden de Duitsers beslag op de bijgebouwen en nadat Glimmen vanaf Zuidlaren was bevrijd namen de geallieerden er intrek.

Na Koops werd het ‘Timmerbedrijf De Jong’ in het royale pand ondergebracht en in 2003 werd het het onderkomen van ‘Schildersbedrijf Walter Hoogesteger’ waarvan de opvolger, zoon Jan, inmiddels het bedrijf heeft voortgezet aan de Onnerweg in Haren.

Bij de villa Zuidlaarderweg 1, naast het spoor, herinneren de dampalen ons aan Kranenburg en het bouwjaar 1872.

Het leidt geen twijfel dat de bewoners van dit deel van de Zuidlaarderweg het niet te breed heben gehad tijdens de treinkaping ‘De Punt‘, van 23 mei tot 11 juni 1977 door negen Zuid Molukse jongeren, die feitelijk in hun achtertuinen plaatsvond. Laat staan bij de dramatische beëindiging met beschieting door de BBE en de bestorming door mariniers, ondersteund door een oorverdovend lawaai van vliegtuigen van de ‘Koninklijke Luchtmacht’. Meer informatie o/www.Historiek.net/

treinkapingen en www.Ydedepunt.com/

geschiedenis.

Nog net voor het spoor stond vroeger op nummer 6 het café met winkel van Bosman doch die brandde in 1933 af, sindsdien staat er een woonhuis.

We steken het spoor over en slaan de huidige Parallelweg in waarvan het klinkergedeelte vroeger bij de Oude Schoolweg behoorde. Aan het spoor stond ooit een wachthuisje voor de handbediener van de spoorbomen alsmede het station ‘De Punt’, in 1936 gesloten en in 1970 afgebroken.

Aan de andere kant van de weg heeft het Hotel-Café-Restaurant Appelbergen gestaan, gebouwd in 1880 en afgebroken in 1968. De eerste eigenaar en uitbater was L. van Hemmen, later E. Maathuis. Bij het station en het hotel eindigde en vertrok ook de elektrische tram Groningen-De Punt. Hotel Appelbergen was bij de bevolking vooral in trek omdat er een speeltuin bij was en tevens de mogelijkheid om er op ezels te rijden.

Op de hoek aan de noordkant van de Oude Schoolweg met nu de Parallelweg stond het pand van de vooraanstaande tuinarchitect Jan Vroom. Aan deze straat stond ook de lagere school terwijl ook de tram hier langs reed.

Terugkerend naar de Zuidlaarderweg treffen we rechts het café-restaurant aan dat in de loop van vele jaren menigmaal van gedaante en naam is veranderd. In 1900 werd Weening eigenaar van het pand met de naam ‘Spoorzicht’ doch in 1920 vloog de brand erin. Na herbouw veranderde de naam in ‘Even Rusten’ en later kwam het café in handen van Sijtsma onder die gelijknamige naam met aanvulling van een discotheek. Door oorlogshandelingen sloeg de brand in 1944 opnieuw toe en duurde het tien jaar aleer het weer werd opgebouwd.

Het was in 1980 dat de naam veranderde in de ‘Kastanjehoeve’ totdat er in 1984 weer verandering ontstond en de naam de ‘Bourgondiër’ tevoorschijn kwam. Nu, anno 2018, heeft de huidige uitbater er met een nieuwe formule ‘Brasserie de Kastanjehoeve’ van gemaakt.

Nog net voordat we aan de Rijksstraatweg belanden kan gememoreerd worden dat Bé Talens vandaar op nummer 2 een bodedienst Glimmen-Groningen verzorgde. Aanvankelijk met paard en wagen en later met bestelauto’s in diverse uitvoeringen. Talens nam het over van Rogaar die het in 1937 oppakte toen diens voorganger W. Honebecke verongelukte die de bodedienst in 1926 had overgenomen van Wilkens.

We gaan bij de Rijksstraatweg linksaf waar we op de hoek van de straat de boerderij aantreffen waar Tinus en Metje Wolters sinds 1964 huishouden, daarvoor woonden er medewerkers van het tegenover gelegen ‘Welgelegen’, waar de boerderij bij hoorde.

Vervolgens komen we links bij de manege ,’De Bongerd’ van Lameijer, waarvan de naam is afgeleid van de eerder aldaar gelegen fruitboomgaard van Rosing.

De ernaast liggende boerenhoeve ‘Weerdenbras’ is in 1877 gebouwd in opdracht van J.J. Veldman en in 1892 overgenomen door de familie Hogenesch. De naam Weerdenbras wordt in verband gebracht met een vroegere schans c.q. versterking die zeer waarschijnlijk ooit in de naaste omgeving voorkwam. Ook de ponyclub was er naar vernoemd.

Bijna aangekomen bij de Drentse Aa zijn we bij het opvallende en historische pand bekend als Huize ‘De Groninger Punt’, in 1795 in eigendom van de gemeente Groningen en bewoond door Jan Folkert de Vries. Reeds in 1736 deed de toenmalige bewoning dienst als tolhuis voor de stad Groningen.

In een later stadium werden er bedrijfsschuren bijgebouwd terwijl er ook een herberg en een uitspanning in en bij werden aangebracht. Dat duurde tot 1933 toen het in opdracht van P.H.Bos en onder architectuur van A.R. Wittop Koning werd verbouwd tot woonhuis met een paar vleugels. Begin jaren ’60 vond er nogmaals een verbouwing plaats maar uiterlijke en inwendige historische elementen bleven in stand, bijvoorbeeld ook de deel met koeien- en paardenstallen. In 2005 verwierf het pand de status Rijksmonument.

Dat we ons nu bij de Drentse Aa bevinden betekent ook dat we bij de gemeentegrens zijn aangekomen, tevens de provinciale grens.

Aldus maken we in het kader van de kronieken over de Harener geschiedenis rechtsomkeert om vervolgens stil te staan bij het Waterbedrijf ‘De Punt’. Dit bedrijf kwam daar op particulier initiatief in 1877/’78 terecht als Waterbedrijf ‘De Punt’ om water te leveren aan de stad Groningen en kwam in 1918 in handen van de gemeente Groningen. Dat het daar werd gevestigd had alles te maken met stromend water in de Drentse Aa. Na diverse ontwikkelingen en verwikkelingen kwam er later nog een waterleidingbedrijf bij aan de Oosterweg in Haren (reeds beschreven in hoofdstuk 5).

Na diverse fusies maakt het waterbedrijf De Punt nu deel uit van Waterbedrijf Groningen. De omgeving wordt thans aangeduid met de naam Stroomdallandschap Drentsche Aa.

Voorbij en langs het waterleidingcomplex ligt de A weg waar vroeger het boerderijtje van tuinman Offringa werd aangetroffen.

Noordelijk naast het Waterbedrijf bevindt zich sinds 1853 huize ‘Welgelegen’ alwaar zich toen David Vissering (tabakshandelaar) met zijn vrouw T.M. ten Cate vestigden. Zoon Jan Jacob ten Cate werd de opvolger en was door functies in de gemeentelijke- en provinciale politiek een bekende notabele. Een dochter van hem huwde met W.G. Wieman en die woonden er later nadat ze eerst in de bijbehorende naastliggende villa ‘De Brinkkamp’ hadden gewoond.

Van 1970 tot 1984 woonde kinderarts Hamming in Welgelegen en sindsdien is het in andere handen.

Aan weerszijden van het monumentale pand, met de opmerkelijke grote boom er voor, stonden vroeger tuinhuisjes en aan de achterzijde stond het koetshuis, later ingericht als bedrijfsgebouw. Aldaar woonde ook het gezin van tuinman Andries en later Van Boekel die er ook stamboekvarkens hield. Het in Chinese stijl uitgevoerde koepeltje op een verhoging aan de zuidkant, vlak bij de straat en de A weg, was op een gegeven moment zomaar verdwenen, waarom? Eigenlijk jammer.