Van Zuidlaarderweg tot Harenermolen

HAREN -

Vanaf de Zuidlaarderweg zijn we al gauw bij de Oude Schoolweg die de naam eer aandoet doordat de lagere school zich daar vanouds bevindt. De school werd gebouwd in 1900 en is later een paar keer uitgebouwd. Aan de noordkant er naast stond het meestershuis waarin later onder andere het postkantoor was ondergebracht.

Bij het vervolgen van onze route komen we aan de oostzijde van de straat tegenover de Brinkweg bij de vroegere (nu Doornbos) witte boerderij van Nijland en Kroeze. Even verder naast de Beukenlaan (nu Offringa) verdiende Houwing de kost als boer en in de boerenwoning met het achtereind naar de straat T. Wolters. Waar we nu de Meidoornlaan aantreffen was eerder de ijsbaan en daarnaast het timmerbedrijf van Groeneveld.

Het dorp Glimmen telde eerder langs de Rijksstraatweg een behoorlijk aantal neringdoenden. Noordelijk voorbij Groeneveld zat bijvoorbeeld schoenmaker Eisses op 90, ernaast (78) Rozema als kruidenier en vervolgens (76) Berends met manufacturen. In het pand met huisnummer 72 had Oenema een smederij, op 70 huisde schoenmaker Mans Thijs en daarnaast op nummer 68 de reizende kapper de Ruiter. En waar later Groeneveld een bouwbedrijf runde, bestierde Bakker voordien een bakkersbedrijf. Aanpalend had Smid een installatiebedrijf en onder hetzelfde dak oefende Venekamp het kappersvak uit. Daarnaast op 60 zat melkboer J. Vrieling en in het boerderijtje op 58 boerde Geert Smid.

Aan de Nieuwe Schoolweg werd in 1932 de Christelijke Nationale School ‘De Marke’ met een meestershuis geplaatst, sinds 2012/13 de ‘Brede Basisschool Quintus’. In 1950 kwam aan de overzijde de Gereformeerde kerk, nu is dat de ‘Samen op Weg’ kerk. Aan deze straat treffen we tevens al vele jaren de huisartsenpost aan. Opeenvolgende huisartsen in Glimmen waren Eerelman, Cherjon, Blonk, Smid en Winters.

Op 8 en 10 stonden de woningen met schuren van Brandstoffenhandel Oddens en op 14 en 16 zaten de firmanten van het Timmer-en Aannemersbedrijf Venema. Via de Nieuwe Schoolweg kunnen we links de Markeweg inslaan wat velen doen om naar het buurthuis of wel het dorpshuis ‘De Marke’ te gaan of naar het gelijknamige sportcomplex. We keren om en gaan de Parallelweg in waar G. Bakker op nummer 13 een pluimveebedrijf had en links Harm Moorman zijn melkloop, die hij voortzette toen Vrieling er aan de Rijksstraatweg mee stopte. Via de Meidoornlaan kijken we nog even aan de Beukenlaan waar we moeten constateren dat de gebouwen van de kapel van de Hervormde kerk al lang verdwenen zijn terwijl de beoogde woningbouw op die plek nog steeds op zich laat wachten.

Opmerkelijk is dat de middenstand van Glimmen zich geheel en al aan de oostzijde van de Rijksstraatweg afspeelde. Voorbij de Nieuwe Schoolweg bakte Ebels brood, koek en banket, later opgevolgd door Weering die gespecialiseerd was in het bakken van cake. Vervolgens passeren we de plek waar Deen een garagebedrijf met een vulstation exploiteerde.

Voorbij de landerijen waar zich nu het sportterrein bevindt kon men bij Slager Bijkerk terecht voor slachtwaar en waar we nu de pianozaak aantreffen had Jansen een kruidenierswinkel. Daarnaast stond vroeger het boerderijtje van Jan Dermois, op de plek waar Nienhuis tot en met 2018 de zaak met de naam ‘Flora en Fauna’ uitoefent alsmede het postkantoortje runt. Echter ten tijde van dit schrijven wordt aangekondigd dat de concurrentie van grotere zaken en internet het voortbestaan in de weg staan. Dat betekent, niet slechts voor hun zelf, maar ook voor de plaatselijke bevolking een duidelijke aderlating. Aangezien Glimmen daarmee de laatste winkel, met een breed assortiment, verliest.

In het buurpand (waar vroeger Kuntzel zat) had Koster vervolgens een installatiebureau dat later werd voortgezet door Strating, en die had er ook radio en tv business bij. Op nummer 28 was het winkeltje van J. Bos met manufacturen en aan de andere kant van de muur hadden Venema en zonen hun timmer- en aannemingsbedrijf. Aangrenzend had B. van Dalen een fouragehandel naast het architectenbureau van Reitsma.

Tegenover huize De Kooikamp bevond zich vanaf 1837 de orgelfabriek ’Van Oeckelen’ in het pand met de naam Haaksbergen. Grondlegger was Petrus van Oeckelen die daarvoor, namelijk in 1810, benoemd was tot beiaardier van de Martinikerk maar dus vervolgens verhuisde naar Harendermolen. Na zijn overlijden namen twee zonen van hem terplekke het vak van orgelbouwer over waarvan de ene woonde in huize ‘Haaksbergen’ en de andere in de witte villa ‘Heemstede’, later omgedoopt tot ‘ Oeckelenhof’. Ze stopten met de orgelbouw in 1920 waarna meesterknecht Hermannes Thijs het tijdelijk voortzette. Uiteindelijk werd het pand Haaksbergen doorverkocht aan aannemer annex wegenbouwer Stoffer Bos. Weer later kwamen de panden in handen van Fabrikant Muller uit Groningen die er tussenin vervolgens ook restaurant ‘Auberge le Grillon’ liet bouwen.

Aangekomen in Harenermolen zijn we ook bij het beeldbepalende historische pand ‘Weltevreden’ maar ook bij het punt waar we de Rijksstraatweg kunnen verlaten om de Hoge Hereweg in te slaan. Over Weltevreden het volgende: Reeds in 1806 werd op deze plek een herberg ‘de Kroon’ gebouwd, ook wel ‘De Tip’ genoemd, die in pacht kwam bij herbergier Jan Folkert de Vries. Ruim tachtig jaar later, in 1868, kreeg het gebouw onder de naam ‘Huize Weltevreden’ de bestemming ‘Huis van Weldadigheid’ voor bejaarden van de hervormde kerk, werd ook wel ‘Het Gasthuis’ genoemd. Deze totstandkoming was te danken aan een legaat van de toenmalige eigenaresse Geertruida Johanna Elisabeth Jullens, die gehuwd was met Frederik Zacharias Reneman.

Na uitbreiding van het gebouw konden de eerste bewoners er in 1868 hun intrede doen. Ze konden er gratis wonen maar moesten zo mogelijk wel meewerken zowel binnen als buiten, dus ook op het land en bij het turfgraven.

In 1867 werd de bijbehorende boerderij aan de overzijde van de straat gebouwd. Aan de noordkant tegenover Weltevreden heeft merkwaardig genoeg jarenlang een hoogopgaand transformatorhuis gestaan.

Vanaf ca 1950 werden vanuit Weltevreden ook hulpbehoevende bewoners uit Glimmen en Haren geholpen. Later en in de huidige tijd wonen er zelfstandige senioren in het Rijksmonument Weltevreden dat in 2013 onder de hoede kwam van het Groninger Landschap.

Voordat we de Rijksstraatweg oversteken slaan we de zandweg de Hoge Hereweg (vroeger Hooge Heereweg ) in, ooit de verbindingsweg tussen Groningen en Coevorden, nog steeds onverhard in een loverrijke landschappelijke omgeving. Links op nummer 6 stond vroeger de keuterboerderij van J. Everts, later woonhuis van Bertram en nu een autozaak.

Aan de rechterkant passeren we het pad naar de Rijksstraatweg waaraan ook het voornoemde Le Grillon staat. Op die plek heeft ooit een zogenaamde standerdroggemolen gestaan die in 1822 verplaatst werd naar de huidige Molenweg in Haren. Bij de molen stond een soort belastinghuis of wel de zogenoemde sarrieshut, waar boeren die koren lieten malen de kosten daarvan moesten voldoen. De sarrieshut staat er nog, zij het verbouwd, en in gebruik als woonhuis.

Aan de zuidkant er naast keuterde Piet Hendriks en daarnaast had Hofman een vossenfokkerij.

Vervolgens belanden we links bij de Oude Boerenweg waar voorheen op de hoek van de weg in het pand van 1916 de politiepost was. De veldwachters Popta, Akkerman, Van der Wal en Jansen hebben er gewoond. In 1977 heeft de gemeente er afstand van gedaan. Naast de politiepost stond een boerderijtje van G. Bazuin en verderop het woonhuis van schrijver Rutger Kopland alsmede die van rietdekker Jan Vos.

Terugkerende naar de Hoge Hereweg staat achter de boswal bij een verbindingspad, genoemd ´Janssenspaadje `, het voornoemde buurthuis. Aan de noordkant hiervan was de woning met de kwekerij van Nienhuis en zuidelijk van het pad woonde schilder Vos terwijl zijn vrouw er een snoepwinkeltje had. Voorbijgaande aan diverse woonbestemmingen bereiken we de spoorwegovergang Appelbergen waar vroeger tevens een seinhuis werd aangetroffen. Over het spoor, vanwaar links bijvoorbeeld Rogaar z´n melkloop verzorgde, komen we in en bij de reeds omschreven ´Appelbergen`.